Οξέα Νοσήματα

Η σύγχρονη ιατρική απέκτησε πολύ μεγάλη αίγλη και αποτελεσματικότητα διαχειριζόμενη οξέα νοσήματα – δηλαδή αυτά που έχουν διάρκεια λιγότερη από τρεις μήνες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αντιμετώπιση με άμεση διάγνωση και παρέμβαση ιατρική (είτε αυτή είναι φαρμακευτική αγωγή, είτε χειρουργική, είτε ορθοπεδική), έχει θαυματουργά αποτελέσματα. Για παράδειγμα η πρώτη αιτία θανάτου πριν από 100 χρόνια ήταν τα λοιμώδη νοσήματα, όπως φυματίωση, τύφος, χολέρα, κλπ.

Αυτά (όπως φαίνεται από στατιστικά δεδομένα) βελτιώθηκαν κατά 95% με την βελτίωση των συνθηκών υγιεινής, όπως πχ καθαρό νερό, κατασκευή υπονόμων, ψυγεία για συντήρηση τροφίμων, κλπ και μόνο από ένα 5% από ιατρικές παρεμβάσεις σε οξέα προβλήματα, για παράδειγμα αντιβιώσεις.

Μετά λοιπόν από την αντιμετώπιση των οξέων περιστατικών από την βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και με την εφαρμογή των ιατρικών πρωτοκόλλων που αναπτύχθηκαν τις δεκαετίες 50, 60, 70, μειώθηκαν μεν τα οξέα προβλήματα, άρχισαν όμως να εμφανίζονται πιο πολλά χρόνια προβλήματα υγείας.

Χρόνια Νοσήματα

Τα χρόνια προβλήματα αυξήθηκαν επειδή άρχισε να αλλοιώνεται η ποιότητα του περιβάλλοντος και η ποιότητα της τροφής, που είχαν σαν αποτέλεσμα σιγά-σιγά το σώμα μας να συσσωρεύει βιομηχανικά χημικά, συντηρητικά τροφών από τη μία και να μην λαμβάνει όλα τα θρεπτικά συστατικά τα οποία είναι απαραίτητα για τις λειτουργίες του από την άλλη. Τα χρόνια προβλήματα λοιπόν οφείλονται σε ελλείψεις του οργανισμού λόγω του τρόπου διατροφής και της μόλυνσης του περιβάλλοντος. 

Και εξαιτίας των ελλείψεων αυτών, η ταχύτητα δημιουργίας στην αρχή λειτουργικών και στη συνέχεια οργανικών βλαβών, αυξήθηκε τόσο πολύ που ξεπέρασε την ικανότητα του οργανισμού να επισκευάζει τις βλάβες αυτές. Έτσι οι βλάβες αυξάνονται με τον χρόνο και καταλήγουν να είναι χρόνια νοσήματα.

Ικανότητα Αυτοθεραπείας

Ναι ο οργανισμός έχει την ικανότητα να επισκευάζει βλάβες, φτάνει να έχει διαθέσιμα όλα τα απαραίτητα δομικά στοιχεία, καθώς και την απαιτούμενη ενέργεια. Όλο το μοντέλο θεραπείας βασίζεται ακριβώς σε αυτό, στην ικανότητα του οργανισμού να αυτοθεραπεύεται. Και όλοι το θεωρούμε απολύτως φυσιολογικό να γίνει αυτό. Για παράδειγμα, όταν έχουμε ένα κάταγμα στο χέρι και χρειαστεί να βάλουμε το χέρι μας στο γύψο, ποιος έκανε τη θεραπεία, ο γύψος, ή ο ίδιος οργανισμός μας? Η απάντηση είναι αυτονόητη. Και φυσικά δεν είναι αυτονόητο να γίνει το ίδιο όταν πέσει και κτυπήσει το κινητό μας, αυτό δεν έχει την ικανότητα να αυτοθεραπευτεί. Η οργανική ύλη δεν μπορεί να αυτοθεραπευτεί, ο ανθρώπινος οργανισμός μπορεί.

Θεραπεία Αιτίας

Η ιατρική έχοντας κεκτημένη ταχύτητα φαρμακευτικής αντιμετώπισης από ένα επιτυχημένο μοντέλο αντιμετώπισης των οξέων περιστατικών, συνέχισε την ίδια στρατηγική και στην αντιμετώπιση των χρόνιων νοσημάτων. Όμως στα χρόνια νοσήματα η αιτία είναι διαφορετική, άρα χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση. 

Στα οξέα νοσήματα η αιτία μπορεί να είναι ένα μικρόβιο ή ένας τραυματισμός και από την στιγμή που με φαρμακευτική αγωγή πεθαίνει το μικρόβιο και γίνει ανάταξη του τραυματισμού όπου χρειάζεται, ο οργανισμός επουλώνει τις πληγές και τις βλάβες του και θεραπεύεται.

Στα χρόνια νοσήματα όμως (χρόνια νοσήματα είναι όσα διαρκούν περισσότερο από 3 μήνες), από την στιγμή που η αιτία είναι οι ελλείψεις, η φαρμακευτική αγωγή ή η χειρουργική ή ορθοπεδική αντιμετώπιση δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Τα χρόνια νοσήματα δεν θεραπεύονται με φαρμακευτική αγωγή γι’ αυτό και είναι χρόνια, η φαρμακευτική αγωγή απλά μετριάζει τα συμπτώματα. Οι ελλείψεις οι οποίες είναι η κυρίαρχη αιτία στα χρόνια νοσήματα, θεραπεύονται με συμπλήρωση τους με σωστή διατροφή καθώς και με διατροφικά συμπληρώματα, έτσι ώστε ο οργανισμός να έχει όλα τα απαραίτητα συστατικά κι έτσι να επιτελέσει όλες τις λειτουργίες του φυσιολογικά.

Συμπληρώματα

Ο κόσμος συγχέει τα συμπληρώματα διατροφής με φάρμακα. Τα φάρμακα είναι ουσίες που είναι ξένες προς τον οργανισμό και ο μηχανισμός δράσης τους στο 99,99% των περιπτώσεων αφορά στο να μπλοκάρουν κάποια μεταβολικά μονοπάτια, τα οποία αλλοιώνουν τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Για παράδειγμα ένα παυσίπονο μπλοκάρει τη μετάδοση του σήματος του πόνου. Ή αν κάποιος έχει υπερβολική έκκριση γαστρικών οξέων παίρνει ένα φάρμακο που μπλοκάρει την έκκριση γαστρικών οξέων, κοκ. Όμως τα φάρμακα έχουν και παρενέργειες, τόσο που είναι η τρίτη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τους καρκίνους – και μιλάμε για συνταγογραφούμενα φάρμακα από γιατρούς, όχι φάρμακα που έχουν λάβει ασθενείς από μόνοι τους.

Τα συμπληρώματα διατροφής τώρα στο μυαλό του κόσμου ταυτίζονται με τα φάρμακα, σαν να λαμβάνει κάποιος φαρμακευτική αγωγή, γι’ αυτό υπάρχει μια επιφύλαξη και τάση να μην λάβει συμπληρώματα εφόσον δεν είναι απολύτως απαραίτητο – όπως ακριβώς και με τα φάρμακα. Όμως τα συμπληρώματα διατροφής κάνουν ακριβώς αυτό, συμπληρώνουν την διατροφή, τα συμπληρώματα είναι τροφή, είναι βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, αντιοξειδωτικά, προβιοτικά τα οποία υπάρχουν ήδη στον οργανισμό μας και χρησιμοποιούνται ήδη σε μεταβολικά μονοπάτια, απλά οι ποσότητες οι οποίες υπάρχουν στον οργανισμό μας δεν είναι αρκετές (εξαιτίας του ότι οι τροφές σήμερα είναι πολύ πιο φτωχές σε θρεπτικά στοιχεία απ’ ότι πριν από 100 χρόνια, υπολογίζεται 10 φορές πιο φτωχές), οπότε είναι απαραίτητο, αναγκαίο και υποχρεωτικό πλέον να τις συμπληρώνουμε επί μονίμου βάσεως.

Βέβαια τα συμπληρώματα θα πρέπει να είναι κατασκευασμένα με τρόπο που να μην περιέχουν ξένα στοιχεία, όπως τιτάνιο, αλουμίνιο, talk, χρώματα, ενισχυτικά γεύσης. Έτσι, σύμφωνα με στοιχεία, μέχρι στιγμής, δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ κανένας θάνατος ή πολύ σοβαρή παρενέργεια από συμπληρώματα διατροφής. 

Όχι Μεμονωμένη Λήψη

Είναι σημαντικό επίσης να κατανοήσουμε ότι η μεμονωμένη λήψη συμπληρωμάτων δεν μπορεί να είναι ιδιαίτερα βοηθητική – όπως και ότι λήψη μόνο συμπληρωμάτων χωρίς σωστή διατροφή δεν μπορεί επίσης να είναι ουσιαστικά βοηθητική. Και αυτό επειδή τα θρεπτικά συστατικά λειτουργούν όλα μαζί συνεργικά. Οι φυσιολογικές διεργασίες του οργανισμού μας γίνονται μόνο όταν υπάρχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για όλα τα μεταβολικά μονοπάτια. Αν πάρουμε μόνο ένα συμπλήρωμα, ή δύο, ή τρία, ή τέσσερα, για παράδειγμα βιταμίνη D, βιταμίνη C, μαγνήσιο και ψευδάργυρο, αυτά δεν θα είναι αρκετά για να εκτελεστεί το σύνολο των μεταβολικών μονοπατιών εφόσον υπάρχουν ελλείψεις σε άλλα θρεπτικά συστατικά. Το σύνολο των μικροθρεπτικών και μακροθρεπτικών στοιχείων είναι 166 και αναγκαστικά πρέπει να έχουμε επάρκεια σε όλα για να μπορέσει το σώμα μας να λειτουργήσει στην μέγιστη του απόδοση.

Εφόσον λοιπόν καλύψουμε τις ελλείψεις όλων των μικροθρεπτικών στοιχείων (τις οποίες μπορούμε να γνωρίζουμε με πολύ μεγάλη ακρίβεια μόνο με μεταβολομικές αναλύσεις), τότε σε ένα τεράστιο ποσοστό της τάξης του 95% έχουμε σημαντική βελτίωση σε χρόνια προβλήματα υγείας. Βελτιώνονται τα επίπεδα ενέργειας, βελτιώνεται η ποιότητα ζωής, βελτιώνονται οι φλεγμονές, μειώνεται ο πόνος, έχουμε καλύτερο ανοσοποιητικό, μεγαλύτερη πνευματική διαύγεια, καλύτερη λειτουργία του γαστρεντερικού και γενικά το σώμα μας λειτουργεί σε πολύ καλύτερο επίπεδο απόδοσης. Βέβαια η αλλαγή δεν μπορεί να γίνει από την μια μέρα στην άλλη. Αισθητή διαφορά θα αρχίσουμε να βλέπουμε πολύ γρήγορα όμως έχει βρεθεί ότι οι ελλείψεις αυτές το πιθανότερο είναι ότι θα χρειαστεί ένα χρονικό διάστημα 2-3 χρόνων για να καλυφθούν πλήρως και μέσω διατροφής και μέσω συμπληρωμάτων – ναι πράγματι, τόση μεγάλη έλλειψη μας έχει προκαλέσει η μόλυνση του περιβάλλοντος και η λάθος διατροφή.

Βίντεο Συμπληρώματα

Επεξεργασμένες Τροφές

Μη επεξεργασμένες τροφές ή ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές είναι αυτές οι οποίες βρίσκονται όσο πιο κοντά στην φυσική τους μορφή και η μόνη παρέμβαση που κάνουμε είναι το μαγείρεμα.

Μετά έχουμε τις επεξεργασμένες τροφές οι οποίες είναι επεξεργασμένες με φυσικούς παραδοσιακούς τρόπους, με στόχο να μπορέσουμε να τις διαφυλάξουμε, να τις συσκευάσουμε και να τις διατηρήσουμε περισσότερο χρόνο. Οι δύο πιο βασικοί τρόποι συντήρησης είναι με ζύμωση (οπότε έχουμε τροφές οι οποίες έχουν υποστεί ζύμωση), είτε με άλμη (δηλαδή με χρήση αλατιού). Υπάρχει επίσης και το κάπνισμα ως παραδοσιακός τρόπος συντήρησης. Όλοι αυτοί οι παραδοσιακοί τρόποι επεξεργασίας και συντήρησης καταλήγουν να αυξήσουν την θρεπτική αξία των τροφών, οπότε έχουν θετικό αποτέλεσμα στην τροφή και όχι αρνητικό.

Υπάρχουν όμως τώρα και οι επεξεργασμένες τροφές οι οποίες έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην υγεία μας και είναι οι τροφές οι οποίες περιέχουν συστατικά τα οποία δεν υπάρχουν στην κουζίνα μας, δεν ήταν ποτέ μέρος της ανθρώπινης διατροφής και δεν μπορεί κάποιος παραδοσιακά να παρασκευάσει τα συστατικά αυτά – τα συστατικά αυτά παρασκευάζονται μόνο από μεγάλες  βιομηχανικές μονάδες και αλυσίδες παραγωγής. Άρα στην ουσία δεν είναι τροφές, απλά μιμούνται τις τροφές. Όμως αυτές αλλοιώνουν σημαντικά τα μεταβολικά μονοπάτια των χημικών διεργασιών και επηρεάζουν γενικότερα τη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού αρνητικά.

Ο αριθμός των μελετών που δείχνουν ότι οι επεξεργασμένες αυτές τροφές έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην υγεία μας είναι πολύ μεγάλος. Το Φεβρουάριο 2024 δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal μια μεγάλη ανασκόπηση η οποία βασίστηκε σε 45 μετα-αναλύσεις, η οποία ανέδειξε ότι η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφών αυξάνει σημαντικά τα καρδιαγγειακά νοσήματα (66%), τον διαβήτη (50%), την παχυσαρκία (44%), την κατάθλιψη και γενικά υπάρχει μια τεράστια επιβάρυνση που αυξάνει και την συνολική θνησιμότητα από οποιανδήποτε αιτία. Ναι οι μετα-αναλύσεις δεν είναι κλινικές μελέτες, δεν υπάρχουν μεν κλινικές μελέτες, όμως βαρύνει την βιομηχανία τροφίμων να αποδείξει ότι τα πρόσθετα χημικά στοιχεία είναι ασφαλή, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται πολλά μεταξύ τους σε μια συσκευασία και όχι εμάς να αποδείξουμε ότι είναι βλαβερά – αυτή τη στιγμή υπάρχουν πάνω από 80 χιλιάδες χημικά, συντηρητικά τροφίμων, χρωστικές, ενισχυτικά γεύσης κλπ., τα οποία έχουν δημιουργηθεί τεχνητά και δεν υπάρχουν στη φύση. Έτσι κι αλλιώς όμως, οι μετα-αναλύσεις ήδη παρέχουν σημαντικά στοιχεία-ενδείξεις για την βλαπτικότητα των χημικών αυτών ουσιών.

Οι επεξεργασμένες τροφές επιβαρύνουν τον οργανισμό με τους εξής μηχανισμούς:

• Έχουν αυξημένη περιεκτικότητα σε νάτριο (από αλάτι) με παράλληλη χαμηλή περιεκτικότητα σε κάλιο και σε άλλα ιχνοστοιχεία και μέταλλα, κάτι που ανατρέπει πλήρως την φυσιολογική αναλογία νατρίου/καλίου στον οργανισμό και αλλοιώνει σε μεγάλο βαθμό τις μεταβολικές διεργασίες και κατ' επέκταση όλες τις λειτουργίες του οργανισμού μας.
• Η αυξημένη περιεκτικότητα σε ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες αυξάνουν απότομα τα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης στο αίμα. Αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης προκαλούν κατακράτηση νατρίου.
• Έχουν πολλές θερμίδες με πολύ χαμηλή θρεπτική αξία.
• Περιέχουν ενισχυτικά γεύσης που παρακάμπτουν το σύστημα κορεσμού και οδηγούν σε αυξημένη πρόσληψη τροφής.
• Αλλοιώνουν τη μικροβιακή χλωρίδα του οργανισμού.
• Περιέχουν τεχνητές χρωστικές, γεύσεις και συντηρητικά που αλλοιώνουν τη βιοχημική ισορροπία του οργανισμού.

Στην Ευρώπη περίπου το 60% των θερμίδων που καταναλώνονται προέρχονται από επεξεργασμένες τροφές, ενώ στα παιδιά και στους εφήβους το ποσοστό αυτό φτάνει στο 70%. Η πλειοψηφία των τροφών που καταναλώνουμε είναι επεξεργασμένες και δεν υπάρχει καν επίγνωση ότι είναι επεξεργασμένες.

Σε μια τροφή που δεν είναι επεξεργασμένη, στην ετικέτα της θα δούμε μόνο ένα συστατικό, πχ φασόλια, φακές, κρέας, κοκ. Χαμηλής επεξεργασίας είναι οι τροφές οι οποίες έχουν λίγα συστατικά. Όσο λιγότερα είναι τα συστατικά, τόσο λιγότερος είναι και ο βαθμός επεξεργασίας. Για παράδειγμα ένα ψωμί περιέχει αλεύρι, προζύμι, νερό, αλάτι. Άλλο παράδειγμα είναι το Ιταλικό προσούτο που από νόμο απαγορεύεται να έχει προστεθεί σ’ αυτό οτιδήποτε άλλο εκτός από θαλασσινό αλάτι και τα ζώα από τα οποία προήλθε πρέπει να έχουν καταναλώσει συγκεκριμένη τροφή. Τροφές πολύ υψηλής επεξεργασίας οι οποίες αποτελούνται από πολλά συστατικά είναι για παράδειγμα τα δημητριακά τύπου κορν-φλέϊκς, τα hot dog, τα αναψυκτικά, τα ενεργειακά ποτά, ψωμιά που μπορεί να έχουν 10 διαφορετικά συστατικά, πατατάκια, γαριδάκια, μπισκότα, κράκερς, φρυγανιές, σοκολάτες, σοκοφρέτες, μπάρες δημητριακών ή πρωτεϊνών ή ξηρών καρπών, γλυκά που δεν έχουν παρασκευαστεί στο σπίτι (που κατά κανόνα περιέχουν σπορέλαια – βλέπε στη συνέχεια για τα σπορέλαια), επιδόρπια γιαουρτιού, καραμέλες, γλιφιντζούρια, γάλατα ξηρών καρπών, σπορέλαια, μαργαρίνες, αλλαντικά, φυτικά τυριά, κατεψυγμένα προμαγειρεμένα, μαγιονέζες, κέτσαπ, σως μουστάρδας, σάλτσες έτοιμες, ζαμπόν, παριζάκι, κλπ. Σαν γενικό κανόνα αν κοιτάξουμε τα συστατικά στην ετικέτα και αυτά είναι περισσότερα από 3-4 και ιδιαίτερα συστατικά των οποίων τα ονόματα δεν καταλαβαίνουμε, τότε το περιεχόμενο της ετικέτας μάλλον είναι προβληματικά επεξεργασμένη «τροφή».

Το επιτραπέζιο αλάτι περιέχει μόνο δύο στοιχεία (νάτριο και χλώριο) αλλά έχει υποστεί υψηλή επεξεργασία στην οποία του έχουν αφαιρεθεί τα περισσότερα από τα 92 συνολικά στοιχεία που περιέχει το θαλασσινό αλάτι και πολύ συχνά του έχει προστεθεί και αλουμίνιο.

Τα δημητριακά (cerials πχ corn flakes) είναι επίσης υψηλά επεξεργασμένες τροφές. Εκτός αυτού ανεβάζουν τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος πιο γρήγορα και πιο ψηλά απ’ ότι η σκέτη ζάχαρη. Τα περισσότερα αρτοποιήματα επίσης, είτε με ετικέτα είτε χωρίς, είναι υψηλά επεξεργασμένες τροφές.

Τα μακαρόνια επίσης που υπάρχουν σήμερα στο εμπόριο δεν έχουν καμία σχέση με τα παραδοσιακά που έφτιαχναν οι νοικοκυρές στην κουζίνα τους. Στα μακαρόνια του εμπορίου έχει αυξηθεί πολλαπλάσια η γλουτένη και έχει μειωθεί αντίστοιχα η θρεπτική αξία. Η γλουτένη που περιέχουν τα μακαρόνια είναι μια άπεπτη πρωτείνη. Όσο πιο μεγάλη η περιεκτικότητα σε γλουτένη (για να έχουν καλύτερη μορφή, να φουσκώνουν περισσότερο και να κρατάνε και την υφή τους), τόσο πιο πολύ άπεπτη «τροφή» είναι, τόσο πιο ωρολογιακές βόμβες είναι για το γαστρεντερικό και τόσο πιο προβληματικά είναι.

Μια άλλη κατηγορία υψηλά επεξεργασμένων τροφών είναι επίσης τα σπορέλαια. Τα έλαια από καρπούς πχ ελιά, αβοκάντο, καρύδα, εξάγονται πιο εύκολα και με ψυχρή έκθλιψη από τους καρπούς, παρά από τους σπόρους. Τα σπορέλαια χαλάνε πολύ εύκολα επειδή υποβάλλονται σε επεξεργασία σε ψηλές θερμοκρασίες και οξειδώνονται. Η βλάβη που παθαίνουν μεταφέρεται σε κάθε κύτταρο του οργανισμού μας και επειδή το σώμα μας δεν μπορεί να τα μεταβολίσει καταλήγουν να γίνονται μέρος των κυτταρικών μεμβρανών, οι οποίες χάνουν πλέον την ποιότητα και την λειτουργικότητα τους κι έτσι αλλοιώνεται η λειτουργία του οργανισμού συνολικά. Τα έλαια από σπόρους κατά την παραγωγή τους έχουν εκτεθεί ήδη σε πολύ ψηλές θερμοκρασίες οι οποίες προκαλούν οξείδωση (άρα χαλάνε) και θα πρέπει να έχουν προστεθεί σ’ αυτά βελτιωτικά οσμών, γεύσης και χρωστικές για να έχουν το τελικό χρώμα που να μοιάζει με λάδι. Τα έλαια αυτά έχουν περισσότερα από 10 χιλιάδες τοξικά μόρια, τα οποία είναι αντίστοιχα σε μεγάλο ποσοστό με μόρια που παράγονται από τον καπνό του τσιγάρου (το οποίο περιέχει γύρω στα 6 χιλιάδες τοξικά μόρια).

Μια άλλη κατηγορία καταστροφικών λιπαρών είναι επίσης και τα τρανς λιπαρά τα οποία είναι πολυακόρεστα υδρογονωμένα λιπαρά. Η καταστροφική τους επίδραση ήταν γνωστή πριν από των σπορελαίων και τελικά απαγορεύτηκαν τελειωτικά το 2021.

Τα βούτυρα ξηρών καρπών αν έχουν παρασκευαστεί με ψυχρή έκθλιψη και δεν έχουν άλλα συστατικά εκτός από τον ξηρό καρπό δεν είναι επεξεργασμένες τροφές.

Βίντεο: The 10 Most Dangerous Food Additives in the World

Σπορέλαια

Τα σπορέλαια (ηλιέλαιο, αραβοσιτέλαιο, σογιέλαιο, κλπ) γενικά υπάρχουν στις ετικέτες σχεδόν όλων των επεξεργασμένων τροφών - ψωμί τοστ, φρυγανιές, πατατάκια, μπισκότα, μαγιονέζες, σάλτσες εστιατορίων, τηγανητές τροφές εστιατορίων, φέτες ζαμπόν ή γαλοπούλας, έτοιμες σάλτσες ντομάτας, μαριναρισμένα εστιατορίων πχ γαύρος, κλπ. 

Η κατανάλωση πολυακόρεστων λιπαρών που είναι τα σπορέλαια επηρεάζει την υγεία μας σε πολλαπλά επίπεδα, σε επίπεδο φλεγμονής και σε επίπεδο οξείδωσης.

1 Καταρχήν προκαλούν φλεγμονές επειδή είναι πλούσια σε Ω6 λιπαρά οξέα κάτι που αυξάνει την αναλογία Ω6 προς Ω3 στο σώμα μας σε ποσοστά τέτοια, που το σώμα μας βρίσκεται συνεχώς σε διαδικασία εκκίνησης φλεγμονής και εφόσον δεν έχει αρκετά Ω3 δεν μπορεί να την επιλύσει, άρα οι χρόνιες διατροφικές φλεγμονές αυξάνονται σταδιακά συσσωρευτικά και συνεχώς. Τα ζωικά λιπαρά έχουν Ω3, μεγαλύτερη περιεκτικότητα βέβαια Ω3 απ' όλα έχουν τα ψάρια, αλλά και το αρνί και το κατσίκι και το μοσχάρι περιέχουν Ω3 στα λιπαρά τους. Τα μονογαστρικά ζώα, όπως πχ τα πουλερικά και το χοιρινό, οτιδήποτε καταναλώσουν το ενσωματώνουν στο κρέας τους, οπότε αν έχουν καταναλώσει σημαντικές ποσότητες Ω6 λιπαρών (από καλαμπόκι ή σόγια, που η περιεκτικότητα τους σε σπορέλαια είναι μεγάλη), αυτές θα καταλήξουν στο κρέας τους. Τα ζώα καταλήγουν να έχουν παχυσαρκία επειδή τα τρέφουν επί τούτου έτσι για να αυξάνεται το βάρος τους. Τελικά, το 39% των λιπαρών τους καταλήγει να αποτελείται από Ω6, κάτι που δεν είναι επιθυμητό. Τα καταστροφικά λιπαρά από σπορέλαια, εφόσον τα καταναλώνει κανείς καθημερινά, σιγά-σιγά γίνονται μέρος των ιστών μας, των κυτταρικών μεμβρανών μας, του λιπώδους ιστού μας (ιδιαίτερα του σπλαχνικού λίπους) και δεν μπορεί το σώμα μας εύκολα ούτε να τα μεταβολίσει, ούτε να τα αποβάλει – γι’ αυτό και είναι πολύ πιο δύσκολο να χάσει κάποιος λιπώδη μάζα όταν αυτή είναι γεμάτη με τέτοια λιπαρά.

Αντίθετα στα μηρυκαστικά όπως είναι το μοσχάρι, ακόμα κι αν έχουν τραφεί με καλαμπόκι ή σόγια, η αναλογία παραμένει συνήθως περίπου στο 5% (πάντως δεν ξεπερνάει το 7%) και είναι αντίστοιχη με αυτήν που έχει το λάδι ελιάς - αυτό οφείλεται στο γαστρεντερικό των μυρηκαστικών το οποίο έχει μια χλωρίδα η οποία μπορεί να μεταβολίσει διεξοδικά τα λιπαρά που λαμβάνουν και μπορούν να μετατρέψουν τα πολυακόρεστα λιπαρά που προσλαμβάνουν σε κορεσμένα. Επίσης ακόμα και αντιβιοτικά ή άλλα φάρμακα να λάβουν, τα μεταβολίζουν τόσο καλά που το κρέας τους τελικά περιέχει αμελητέες ποσότητες σ' αυτά. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο στο γάλα τους, επειδή το γάλα είναι ένας τρόπος αποβολής οποιονδήποτε φαρμάκων έχουν λάβει, άρα το γάλα και τα γαλακτοκομικά από ζώα βιομηχανικής εκτροφής θα πρέπει να αποφεύγεται. Προτιμούμε γάλα και γαλακτοκομικά μόνο από ζώα ελεύθερης βοσκής ή εκτροφής με βιολογικές τροφές.

2 Τα πολυακόρεστα λιπαρά είναι βλαβερά επίσης λόγω της οξείδωσης τους. Μια μερίδα πατάτες τηγανισμένη με σπορέλαια, έχει περισσότερες ελεύθερες ρίζες και οξειδωμένα μόρια απ' ότι έχει ο καπνός 25 τσιγάρων και το σώμα για να αποβάλει τα λιπαρά αυτά χρειάζεται κατά μέσο όρο γύρω στα τρία χρόνια. Αυτό έχει σαν συνέπεια, τα μιτοχόνδρια (τα εργοστάσια παρασκευής ενέργειας των κυττάρων μας) πριν τα χρησιμοποιήσουν για παραγωγή ενέργειας θα πρέπει να τα μετατρέψουν πρώτα σε μη οξειδωμένα λιπαρά και αυτό το κάνουν σπαταλώντας μια τεράστια ποσότητα αντιοξειδωτικών, παθαίνουν ζημιά εξαιτίας αυτού και μετά από λίγο αρνούνται να τα δεχτούν και αυτά αλλά και γενικότερα και φυσιολογικά λιπαρά για παραγωγή ενέργειας. Αντίθετα αναζητούν μόνο γλυκόζη για να μετατρέψουν σε ενέργεια και η εκτεταμένη βλάβη των μιτοχονδρίων μειώνει σημαντικά και την ικανότητα παραγωγής ενέργειας ακόμα και από γλυκόζη. Όταν λοιπόν ένας οργανισμός δεν μπορεί να μετατρέψει λίπος σε ενέργεια και ζητά συνέχεια ζάχαρη, την οποία μόνο κατά ένα μέρος μπορεί να μετατρέψει σε ενέργεια, την υπόλοιπη γλυκόζη την αποθηκεύει ως λίπος στον λιπώδη ιστό, αυτό σιγά-σιγά οδηγεί σε παχυσαρκία, αντίσταση ινσουλίνης, σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ, κλπ. Χρειάζεται λήψη πολύ μεγάλης ποσότητας αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων και αντιοξειδωτικών από την τροφή για να διευκολυνθούν τα μιτοχόνδρια να μετατρέψουν τα οξειδωμένα λιπαρά, πρώτα σε μη οξειδωμένα και μετά σε ενέργεια. Και χρειάζεται λήψη εξίσου μεγάλης ποσότητα αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων και αντιοξειδωτικών από την τροφή για να επισκευαστεί η βλάβη των μιτοχονδρίων ώστε να μπορούν να μετατρέψουν πλήρως τη γλυκόζη σε ενέργεια. Και χρειάζεται και αρκετός χρόνος λήψης συμπληρωμάτων και σωστής διατροφής για να γίνει αυτό, όπως είπαμε μπορεί να χρειαστούν 2-3 χρόνια.

Το σώμα μας ιδανικά πρέπει να έχει μεταβολική ευελιξία και να μπορεί να μετατρέψει και λιπαρά σε ενέργεια και γλυκόζη σε ενέργεια. Και όπως έχουμε πει και στο άρθρο Επιδημία Αύξησης Σωματικού Λίπους, η φυσιολογική πορεία του λίπους που αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό, είναι σε δεύτερο χρόνο να γίνει λιπόλυση και μετά μετατροπή του σε ενέργεια. Για να γίνει όμως λιπόλυση θα πρέπει η ινσουλίνη να κρατιέται σε χαμηλά επίπεδα. Αν λοιπόν υπάρχει αντίσταση ινσουλίνης, η λιπόλυση είναι ανύπαρκτη και η παραγωγή ενέργειας από λίπος του λιπώδους ιστού είναι μηδενική. Έτσι το σωματικό λίπος συσσωρεύεται και αυξάνεται συνεχώς, κυρίως ως σπλαχνικό λίπος, δηλαδή ανάμεσα στα σπλάχνα της κοιλιάς. Και όταν ξεπεράσει ένα κριτικό σημείο η συγκέντρωση του τοξικού λίπους μέσα στα κύτταρα του λιπώδους ιστού, τότε απελευθερώνονται κυτοκίνες που είναι προφλεγμονώδεις ουσίες και οι οποίες διασπείρουν φλεγμονή σε όλο τον οργανισμό. Άρα είναι ιεραρχικά πολύ σημαντική η διατήρηση της ινσουλίνης νηστείας σε χαμηλά επίπεδα, πχ κάτω από 10 και ιδανικά κάτω από 5 για να μπορέσει να γίνει σωστά η λιπόλυση, κάτι που μπορεί εύκολα να γίνει με την Αντιφλεγμονώδη Διατροφή, δηλαδή με σωστή αναλογία των μακροθρεπτικών στοιχείων (βλέπε πιο κάτω). Κανένα φάρμακο δεν μπορεί να διορθώσει όλες αυτές τις βιοχημικές ανισορροπίες.

Μέσα από μεταβολομικές εξετάσεις φαίνεται καθαρά η βλάβη των μιτοχονδρίων και η αδυναμία τους να παράγουν ενέργεια και από λιπαρά και πολλές φορές και από γλυκόζη. Και από την στιγμή που δεν υπάρχει ενέργεια δεν μπορούν να συντεθούν ούτε και οι πρωτείνες που είναι τα δομικά στοιχεία από τα οποία δημιουργούνται τα πάντα στο σώμα μας. Μέσα από τις μεταβολομικές εξετάσεις φαίνεται επίσης και η αυξημένη οξείδωση και η αυξημένη φλεγμονή, καθώς και οι μεγάλες ελλείψεις σε θρεπτικά στοιχεία. Οποιοδήποτε κι αν είναι το χρόνιο ή το αυτοάνοσο πρόβλημα του ασθενούς, πάντα μεταφράζεται σε χρόνιες βουβές φλεγμονές, οξείδωση και σημαντικές ελλείψεις μικροθρεπτικών και μακροθρεπτικών στοιχείων. Έτσι λοιπόν η λύση είναι καταρχάς η αποφυγή των βλαπτικών επιδράσεων στον οργανισμό με συνήθειες τοξικές (ειδικά τα σπορέλαια είναι παντού στα τρόφιμα και δεν καταλαβαίνουμε το μέγεθος της ζημιάς που παθαίνουμε από αυτά) και η πλήρης συμπλήρωση του με μακροθρεπτικά και μικροθρεπτικά θρεπτικά στοιχεία.

Αλκοόλ - Κάπνισμα

Το αλκοόλ είναι μια τοξική ουσία και δεν έχει θρεπτική αξία. Αντίθετα έχει τεκμηριωθεί με πολλαπλές μελέτες ότι προκαλεί άμεση τοξικότητα στο συκώτι, προκαλεί αύξηση καρκίνου, άνοιας, παχυσαρκίας, αυτοάνοσων, χρόνιων φλεγμονοδών νοσημάτων, αντίστασης στην ινσουλίνη, αλλοιώνει την εντερική χλωρίδα (μειωμένα φιλικά βακτήρια και αυξημένα παθογόνα) και προκαλεί βλάβη στον εντερικό βλεννογόνο κάτι που προκαλεί διαπερατότητα (ο εντερικός βλεννογόνος θα πρέπει να είναι μη διαπερατός έτσι ώστε να μην αφήνει το περιεχόμενο του εντέρου να περνά στο αίμα, αλλά να αφήνει μόνο τα μικρά χρήσιμα θρεπτικά στοιχεία, προϊόντα της πέψης). Όλα αυτά είναι πολύ μεγαλύτερο κακό σε σχέση με το μικρό όφελος που μπορεί να έχει αναφερθεί ότι προσφέρει στο καρδιαγγειακό. Πολλαπλές μελέτες επίσης, πιστοποιούν κάθε χρόνο ότι δεν υπάρχει ελάχιστη ποσότητα αλκοόλ που να μην προκαλεί βλάβη. Οποιαδήποτε ποσότητα αλκοόλ προκαλεί βλάβη.

Μέσα από τις κλινικές εξετάσεις διαπιστώνουμε ότι το αλκοόλ αυξάνει καταρχάς τον μέσο όγκο των ερυθρών, επειδή το σώμα για να μεταβολίσει το αλκοόλ καταναλώνει την βιταμίνη Β12 και την βιταμίνη Β1 (το αλκοόλ προκαλεί ελλείψεις γενικά σε όλο το σύμπλεγμα βιταμινών Β) και εφόσον τα επίπεδα ειδικά της Β12 είναι χαμηλά, αναπτύσσεται η λεγόμενη μεγαλοβλαστική αναιμία, δηλαδή η αναιμία στην οποία τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι πιο μεγάλα (και αυτό φαίνεται σε έναν από τους δείκτες της απλής εξέταση γενικής αίματος, το MCV, που είναι ο μέσος όγκος ερυθρών). Το αλκοόλ αυξάνει επίσης το ουρικό οξύ, τα τριγλυκερίδια και την αρτηριακή πίεση. Μειώνει επίσης την HDL χοληστερίνη και όταν έχει φτάσει μετά από χρόνια χρήση να έχει εξαντλήσει το συκώτι, μειώνει ψευδώς και τη γλυκόζη αίματος καθώς και την γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη. Σε αυτή την περίπτωση μόνο οι μεταβολομικές αναλύσεις μπορούν να μας δείξουν την αληθινή εικόνα. Οι μεταβολομικές αναλύσεις μπορούν επίσης μας να δείξουν και την ικανότητα που έχει κάποιος να διαχειριστεί το αλκοόλ – κάποιοι μπορεί να πιούν ελάχιστη ποσότητα μια φορά στις 15 μέρες και αυτοί μπορεί να προκαλούν την ίδια αρνητική επίδραση στο σώμα τους όσο κάποιοι που πίνουν αλκοόλ κάθε μέρα. Η ικανότητα να διαχειριστεί το αλκοόλ είναι διαφορετική για τον καθένα.

Η χρόνια εξάντληση του οργανισμού από τις ελλείψεις που δημιουργεί το αλκοόλ, οδηγεί επίσης σε μειωμένη ικανότητα παραγωγής ακόμα και ορμονών του στρες όπως είναι η κορτιζόλη, κάτι που προκαλεί την αίσθηση ότι ο ύπνος δεν μας έχει ξεκουράσει και ξυπνάμε πολύ κουρασμένοι – αυτό βέβαια δεν είναι φυσιολογικό, το φυσιολογικό είναι να ξυπνάμε ξεκούραστοι και γεμάτοι ενέργεια για δημιουργικότητα. Το αλκοόλ επηρεάζει επίσης την ικανότητα συγκέντρωσης, επηρεάζει τον χαρακτήρα και το συναίσθημα και είναι ένας από τους μεγαλύτερους διαταράκτες του ύπνου – διευκολύνει την έλευση του ύπνου, αλλά εμποδίζει τον βαθύ ύπνο και το σώμα δεν ξεκουράζεται και δεν αναζωογονείται.

Αυτό που έχει βρεθεί λοιπόν είναι ότι όσο πιο λίγη λήψη ή και καθόλου λήψη αλκοόλ είναι η καλύτερη συνήθεια. Όμως εφόσον λάβουμε υπόψιν μας και την κοινωνικότητα και την ευχαρίστηση που μπορεί να προσφέρει το αλκοόλ, αυτό που έχει δείξει η κλινική εμπειρία είναι ότι το σώμα μπορεί να διαχειριστεί χωρίς κανένα πρόβλημα δύο ποτήρια κρασί την εβδομάδα (1 ποτήρι κρασί είναι 150ml), ή δύο μπύρες των 330ml, ή αντίστοιχη ποσότητα κάποιου ποτού ψηλότερης συγκέντρωσης αλκοόλ. Επειδή το κάθε ποτήρι με αλκοολούχο ποτό θα πρέπει να περιέχει συνολικά 15ml αλκοόλ, 1 ποτήρι κρασί 150ml με περιεκτικότητα αλκοόλ γύρω στο 10% έχει 15ml αλκοόλ, ένα ποτήρι μπύρα 330ml με περιεκτικότητα αλκοόλ γύρω στο 5% έχει περίπου 15ml αλκοόλ και ένα ποτό με περιεκτικότητα αλκοόλ 50% για να δώσει ποσότητα 15ml θα πρέπει να είναι γύρω στα 30ml.

Αν κάποιος έχει ψηλά επίπεδα υγείας, επειδή κάνει πολύ καλές επιλογές στην διατροφή του, στον τρόπο που ζει και στο περιβάλλον που ζει, μπορεί να φτάσει και στα τέσσερα ποτήρια κρασί την εβδομάδα (ή αντίστοιχες ποσότητες άλλων αλκοολούχων ποτών διαφορετικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ). Αν κάποιος όμως έχει οποιοδήποτε χρόνιο ή αυτοάνοσο νόσημα, η οποιαδήποτε έστω ελάχιστη ποσότητα αλκοόλ θα επιβαρύνει την κατάσταση του και δεν θα μπορεί να διαχειριστεί την οποιαδήποτε επιπλέον τοξική έκθεση.

Ας έχουμε υπόψιν μας επίσης ότι το αλκοόλ, ως υδατάνθρακας, αυξάνει τη γλυκόζη αίματος, οπότε στο γεύμα μας το οποίο πρέπει να περιέχει ισορροπημένη ποσότητα πρωτεϊνών, λιπών και υδατανθράκων, θα πρέπει για παράδειγμα το αλκοόλ να είναι τμήμα του ποσοστού των υδατανθράκων, οπότε να ληφθεί αντί για φρούτο. Αυτό βέβαια είναι εμμέσως κακό επειδή η μη λήψη φρούτου μας προσφέρει πολύ λιγότερα θρεπτικά στοιχεία, ενώ η λήψη αλκοόλ μας προσφέρει μηδενικά θρεπτικά στοιχεία.

Το αλκοόλ μεταβολίζεται σε μια ουσία που λέγεται ακεταλδεϋδη, που είναι και η ουσία η οποία είναι πιο επιβλαβής από τον καπνό του τσιγάρου και είναι επίσης και η ίδια ουσία η οποία προκαλεί ένα πολύ μεγάλο μέρος της βλάβης που προκαλούν τα σπορέλαια. Το κάπνισμα είναι βλαβερό, η νικοτίνη ναι μεν έχει θετικά μεταβολικά αποτελέσματα, όμως γενικότερα το τσιγάρο έχει πολύ περισσότερα αρνητικά μεταβολικά αποτελέσματα λόγω της ισχυρά οξειδωτικής δράσης του. Όταν κάποιος ζει σε ένα περιβάλλον στο οποίο η οξείδωση είναι χαμηλή ή σχεδόν αμελητέα (καθαρό περιβάλλον, πολλά αντιοξειδωτικά στην τροφή, απουσία επεξεργασμένων στην τροφή), το όφελος από την νικοτίνη μαζί με την αντιρρόπηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας, τελικά μπορεί να καταλήγει να προκαλεί όφελος. Όταν αντίθετα κάποιος ζει σε ένα περιβάλλον στο οποίο η μόλυνση είναι μεγάλη και οι τροφές που τρώει είναι συνολικά ισχυρά οξειδωτικές, το τσιγάρο θα προσθέσει ακόμα περισσότερη οξείδωση και το τελικό αποτέλεσμα θα είναι πολύ χειρότερο.

Ζάχαρη

Το σώμα μας μπορεί να παράγει ενέργεια μόνο από δύο πρώτες ύλες: γλυκόζη και λιπαρά – από πρωτείνες δεν μπορεί να παράγει ενέργεια, μπορεί όμως εμμέσως, αφού πρώτα μετατραπούν οι πρωτείνες σε γλυκόζη ή λιπαρά.

Μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Nature διαπίστωσε ότι η αυξημένη πρόσληψη «καλών» υδατανθράκων όπως φρούτα από νέα υγιή άτομα, οδήγησε στην αύξηση της παραγωγής ενέργειας. Όσο μεγαλύτερη ήταν η πρόσληψη φρούτων, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η παραγωγή ενέργειας, ακόμα και μετά από περίσσεια πρόσληψη φρούτων. Προϋπόθεση για να ισχύει αυτό, όπως τονίστηκε στη μελέτη, ήταν η κατανάλωση αμιγώς φρούτων, χωρίς πρωτείνες και χωρίς λιπαρά στη διατροφή. Αυτό όμως ισχύει για ένα πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού, για όσους έχουν έναν άριστο μεταβολισμό και οι υδατάνθρακες είναι πολύ καλής ποιότητας, δηλαδή φρούτα τα οποία έχουν καλλιεργηθεί τελείως φυσικά, χωρίς φάρμακα.

Η συντριπτική πλειοψηφία όμως των περισσοτέρων από εμάς δεν έχουμε έναν καλό μεταβολισμό, η ικανότητα των μιτοχονδρίων μας έχει βλαφθεί από τα οξειδωμένα λιπαρά που κατά κόρον υπάρχουν στις επεξεργασμένες τροφές και εξαιτίας αυτού τα κύτταρα μας αρνούνται να προσλάβουν γλυκόζη για να την μετατρέψουν σε ενέργεια, πέρα από ένα συγκεκριμένο ποσό. Έτσι η αυξημένη πρόσληψη γλυκόζης οδηγεί σε περίσσεια συσσώρευσης στο αίμα, κάτι που καταρχάς οδηγεί σε γλυκοζυλίωση (και άρα καταστροφή) άλλων μορίων πρωτεϊνών ή λιπιδίων (πχ γλυκοζυλίωση της αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων) και τελικά μετατροπή της περίσσειας γλυκόζης σε λίπος και συσσώρευση της στον λιπώδη ιστό. Έτσι, η ζάχαρη και οι τροφές που μετατρέπονται σε ζάχαρη αντί να αυξάνουν τα επίπεδα ενέργειας μας, αυξάνουν το σωματικό μας λίπος και κατ' επέκταση το σωματικό μας βάρος.

Άρα λοιπόν αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε είναι να φέρουμε τον οργανισμό μας σε ιδανική κατάσταση μεταβολισμού, έτσι ώστε να μπορούμε να τρώμε αυτό που υπάρχει διαθέσιμο από τη φύση, χωρίς να έχουμε πρόβλημα.

Πώς θα γίνει αυτό?

Θα πρέπει καταρχάς να μειώσουμε την πρόσληψη υδατανθράκων στο επίπεδο που μεταβολικά ο οργανισμός μπορεί να αντέξει έτσι ώστε όσους υδατάνθρακες προσλαμβάνει κάποιος, τόσους να μετατρέπει σε ενέργεια. Δηλαδή να μην προσλαμβάνει περισσότερους υδατάνθρακες απ’ όσους το σώμα του μπορεί να μεταβολίσει, επειδή οι επιπλέον υδατάνθρακες που θα προσλάβει και δεν θα μετατραπούν σε ενέργεια, θα προκαλέσουν καταστροφές σε άλλα μόρια με γλυκοζυλίωση και θα αποθηκευτούν ως λίπος στον λιπώδη ιστό. Υδατάνθρακες που σίγουρα ανεβάζουν γρήγορα και ψηλά τη γλυκόζη αίματος που σίγουρα υπερβαίνουν το όριο που ο οργανισμός μπορεί να μεταβολίσει (και άρα απαγορευτικό να λαμβάνουμε έτσι ώστε να μην δημιουργούμε καταστροφές με γλυκοζυλίωση και να μην προωθούμε λιπογένεση και συνεχή συσσώρευση λίπους και αύξηση λιπώδους μάζας) είναι η σκέτη ζάχαρη (και οτιδήποτε περιέχει ζάχαρη), τα διάφορα άλλα γλυκαντικά (εκτός από την στέβια), τα ζυμαρικά και οτιδήποτε παρασκευάζεται από αλεύρι.

Και κατά δεύτερο θα πρέπει να αναπληρώσουμε τις ελλείψεις σε μικροθρεπτικά στοιχεία έτσι ώστε ο μεταβολισμός να έχει άριστη ικανότητα να μετατρέπει σε ενέργεια και τους υδατάνθρακες και τα λίπη. Ακριβή καταγραφή των ελλείψεων μας, προσωπικά για τον καθένα, μπορούμε να κάνουμε μόνο με μεταβολομικές εξετάσεις.

Το ιδανικό επίπεδο μπορεί να μην μπορούν όλοι να το φτάσουν, για δύο λόγους:

1. Γενετική προδιάθεση
2. Διαταραχές εντερικής χλωρίδας

Το πρώτο ή δεν αλλάζει, ή αν αλλάζει θα αλλάζει λίγο και όχι από τη μια μέρα στην άλλη και το δεύτερο είναι κάτι που καταρχάς χρειάζεται μακροχρόνια προσπάθεια επειδή είναι το πιο πολύπλοκο σύστημα για να μπορεί να επέμβει κανείς αποτελεσματικά και δεύτερον δεν γνωρίζουμε ποιο είναι το ιδανικό επίπεδο της μικροβιακής χλωρίδας, το οποίο μπορεί να είναι και διαφορετικό ανά γεωγραφική περιοχή.

Όμως σε κάθε περίπτωση χρειάζεται προσπάθεια τουλάχιστον 2-3 ετών για να μπορέσει κάποιος να ισορροπήσει στην καλύτερη μεταβολική του κατάσταση και βέβαια για να γίνει αυτό στον συγκεκριμένο χρόνο χρειάζεται να παίρνει ανάδραση κάθε τόσο από μεταβολομικές εξετάσεις για να μπορεί να κάνει τροποποιήσεις ευεργετικές γι’ αυτόν – το να προχωρά στα τυφλά παίρνοντας γενικά και αόριστα συμπληρώματα κατά βούληση, δεν θα του επιφέρει το ίδιο τελικό αποτέλεσμα.

Από ένα σημείο και μετά, όταν το σώμα λειτουργεί καλά, το άτομο μπορεί να καταλάβει καλύτερα τι ταιριάζει στον οργανισμό του, σε τί ποσότητα και σε τί συχνότητα, κι έτσι να τα εντάξει στο διατροφικό του πρόγραμμα. Ακούει το σώμα του και ακολουθεί.

Αναψυκτικά

Τα αναψυκτικά περιέχουν σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, περίπου 40γρ-50γρ κάθε κουτάκι των 330ml - και όσα δεν περιέχουν ζάχαρη, περιέχουν άλλες ουσίες όπως φρουκτόζη, οι οποίες έχουν επίσης συμπεριφορά ζάχαρης στο σώμα μας, πολλές φορές σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Η ζάχαρη ανεβάζει τη γλυκόζη αίματος πολύ γρήγορα και ψηλά. Σε τόσο ψηλά επίπεδα, οι μηχανισμοί του οργανισμού δεν μπορούν να μετατρέψουν όλη τη γλυκόζη αίματος σε ενέργεια – όπως μπορούν πολύ εύκολα να μετατρέψουν την φρουκτόζη των φρούτων. Έτσι, η επιπλέον ποσότητα γλυκόζης στο αίμα καταλήγει να είναι τοξική για τα μιτοχόνδρια μας (τα εργοστάσια των κυττάρων μας τα οποία παράγουν ενέργεια). Η περίσσεια γλυκόζης αίματος είναι επίσης τοξική και για το συκώτι μας (χρησιμοποιεί τα ίδια μεταβολικά μονοπάτια που μεταβολίζεται και το αλκοόλ). Πλέον η υπερβολική πρόσληψη φρουκτόζης μέσα από επεξεργασμένες τροφές είναι η πρώτη αιτία λιπώδους διήθησης του ήπατος και γενικότερα βλάβης του ήπατος (που σταδιακά και μακροπρόθεσμα οδηγεί σε κίρρωση του ήπατος) σε σχέση με οποιανδήποτε άλλη αιτία (πχ αλκοόλ, ηπατίτιδες).

Τα αναψυκτικά περιέχουν επίσης φωσφορικό οξύ. Η βασική του δουλειά είναι να βοηθά να διαλυθεί η υπερβολική αυτή ποσότητα ζάχαρης που περιέχει το αναψυκτικό – αν δεν υπήρχε φωσφορικό οξύ τα 40γρ ζάχαρης δεν θα μπορούσαν να διαλυθούν και θα βλέπαμε μια σημαντική ποσότητα ζάχαρης να καθιζάνει στον πάτο του αναψυκτικού. Το οξύ αυτό έχει παραμείνει ως συστατικό στα αναψυκτικά παρόλο που κάποια αναψυκτικά δεν έχουν ζάχαρη, αλλά άλλα γλυκαντικά. Το οξύ αυτό είναι ιδιαίτερα όξινο. Τα αναψυκτικά γενικά έχουν μια οξύτητα η οποία κυμαίνεται σε τιμές PH 2,1-2,3. Αυτό δημιουργεί μεγάλη αφυδάτωση – για να μπορέσει ο οργανισμός να το ισορροπήσει και να το φέρει κοντά στο δικό του περίπου ουδέτερο PH, χρειάζεται περίπου 30 ποτήρια νερό. Ένα μικρό ποσοστό της έλλειψης νερού από την αφυδάτωση αυτή συμβαίνει στους χώρους έξω από τα κύτταρα (στον εξωκυττάριο χώρο), αλλά η μεγαλύτερη έλλειψη νερού παρουσιάζεται στον χώρο μέσα στα κύτταρα. Επειδή όλες οι μεταβολικές αντιδράσεις που γίνονται στο σώμα μας γίνονται πάντα μέσα σε νερό, η αφυδάτωση αυτή που συμβαίνει μειώνει τον μεταβολισμό σε ποσοστά 40-80%. Ο οργανισμός πλέον δεν παράγει όση ενέργεια χρειάζεται, πέφτει η απόδοση του, μειώνεται η αντιοξειδωτική του ικανότητα και γενικότερα όλες οι λειτουργίες του μειώνονται σημαντικά.

Έστω και ένα κουτάκι αναψυκτικού την ημέρα, ακόμα κι αν δεν έχει ζάχαρη έχει ενοχοποιηθεί ότι προκαλεί μεταβολικά προβλήματα, εναπόθεση σπλαχνικού λίπους και γενικότερα αύξηση σωματικού λίπους – και αυτό ανεξάρτητα από την σωματική δραστηριότητα και το ποσό πρόσληψης θερμίδων. Αυτό οφείλεται και στην υπερβολική ποσότητα ζάχαρης ή άλλων γλυκαντικών που περιέχει το αναψυκτικό και στην αφυδάτωση που προκαλεί το φωσφορικό οξύ.

Κάποια αναψυκτικά περιέχουν και καφείνη. Η ποσότητα βέβαια είναι μικρή, πολύ μικρότερη από έναν εσπρέσο, όμως επειδή συχνά η καφείνη δίνεται ως ενισχυτικό απορρόφησης, η καφείνη που περιέχουν τα αναψυκτικά επιταχύνει ακόμα περισσότερο την ταχύτητα αύξησης της γλυκόζης αίματος και ισχυροποιεί ακόμα περισσότερο το μεταβολικό σοκ που δέχεται ο οργανισμός.

Γενικά δεν είναι καλό να πίνουμε αναψυκτικά, επειδή είναι υψηλά επεξεργασμένες «τροφές», έχουν πολλές θερμίδες και μηδέν θρεπτικά στοιχεία. Επίσης όταν παίρνουμε θερμίδες σε υγρή μορφή δεν μπορούμε να έχουμε και το αίσθημα του κορεσμού όπως έχουμε με την στερεά τροφή.

Μια καλή εναλλακτική αναψυκτικού μπορεί να είναι η σόδα ή το ανθρακούχο νερό. Το διοξείδιο του άνθρακα που αυτά περιέχουν βοηθάει στην απελευθέρωση του οξυγόνου από τα ερυθρά αιμοσφαίρια, κάτι που βοηθά την γενικότερη καλύτερη οξυγόνωση του οργανισμού. Ιδανικά θέλουμε αυτά να είναι σε γυάλινα μπουκάλια (τα πλαστικά μπουκάλια περιέχουν φθαλικές ενώσεις που είναι βλαβερές).

Παρόμοια ισχύουν και για τα ενεργειακά ποτά. 

Νερό

Σήμερα το νερό δεν είναι ούτε καθαρό ούτε φυσικό. Οι επιπτώσεις στο σώμα μας μόνο και μόνο από το ότι δεν πίνουμε καθαρό νερό είναι πάρα πολλές. Χρειαζόμαστε καθαρό νερό. Το εμφιαλωμένο δεν είναι η πιο σωστή λύση. Το εμφιαλωμένο σε πλαστικά μπουκάλια περιέχει φθαλικές ενώσεις που είναι βλαβερές. Το εμφιαλωμένο επίσης αν δεν μεταφέρεται σε θερμοκρασίες κάτω των 18 βαθμών Κελσίου έχει αρχίσει να αναπτύσσει μικροοργανισμούς. Η καλύτερη λύση είναι φίλτρο. Ένα από τα καλύτερα φίλτρα (εκτός από τα αντίστροφης ώσμωσης που είναι ακριβότερα) είναι η κανάτα tensa η οποία και φιλτράρει τα άχρηστα και εμπλουτίζει με χρήσιμα ιχνοστοιχεία. Ότι και να πω εγώ, όταν δοκιμάσει κανείς νερό από φίλτρο tensa, μόνον τότε καταλαβαίνει ότι είναι σαν να πίνει νερό πηγής που πραγματικά να ξεδιψά.

Η σωστή χρήση του νερού, εκτός από το να πίνουμε καθαρό νερό, έχει να κάνει επίσης με την κυτταρική ενυδάτωση, δηλαδή τη ύπαρξη της απαραίτητης ποσότητας νερού μέσα στα κύτταρα.

• Αν δεν υπάρχει αρκετό νερό μέσα στα κύτταρα και συσσωρεύεται έξω από τα κύτταρα, δημιουργούνται πρηξίματα.
• Αν δεν υπάρχει αρκετό νερό μέσα στα κύτταρα και δεν συσσωρεύεται ούτε έξω από τα κύτταρα, τότε όσο νερό πίνουμε, άλλο τόσο νερό αποβάλλουμε με τα ούρα.

Άρα είναι σημαντικό να φροντίζουμε την ύπαρξη νερού μέσα στα κύτταρα, την ενδοκυττάρια ενυδάτωση. Για να μπει το νερό μέσα σε κάθε κύτταρο χρειάζεται βοήθεια. Την βοήθεια αυτή θα την βρει από το θαλασσινό αλάτι, όχι το επιτραπέζιο αλάτι. Το θαλασσινό αλάτι περιέχει 92 συνολικά ιχνοστοιχεία από τα οποία το 30% είναι νάτριο, το 50% είναι χλώριο, ενώ τα υπόλοιπα έχουν τη σωστή αναλογία που υπάρχει στη φύση για να εξισορροπούν τα πρώτα δύο. Το επιτραπέζιο αλάτι έχει μόνον δύο στοιχεία, νάτριο και χλώριο - έχουν αφαιρέσει όλα τα υπόλοιπα και σε μερικές περιπτώσεις έχουν προσθέσει και αλουμίνιο.

Αλάτι

Για σωστή κυτταρική ενυδάτωση χρειάζεται λοιπόν αυθεντικό θαλασσινό αλάτι με όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία. Το ιδανικό είναι το κέλτικο αλάτι το οποίο συλλέγεται από τις ακτές της Βρεττάνης της Γαλλίας χωρίς επεξεργασία, με φυσικό τρόπο, με τα χέρια και το οποίο περιέχει 82 από τα 92 ιχνοστοιχεία του θαλασσινού νερού. Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του κέλτικου αλατιού είναι ότι περιέχει τρία άλατα μαγνησίου (θειικό, χλωριούχο, βρωμιούχο), γι' αυτό και το χρώμα του είναι ελαφρώς γκρι και όχι λευκό - το αμέσως επόμενο είναι το αλάτι Ιμαλαίων στο οποίο όμως λείπουν τα άλατα μαγνησίου, έχει ροζ χρώμα χάρις στην μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε σίδηρο και μετά ακολουθούν όλα τα υπόλοιπα. Επειδή το μαγνήσιο στο κέλτικο αλάτι είναι υδρόφιλο, δηλαδή έλκει νερό, αυτός είναι και ο λόγος που το κέλτικο αλάτι είναι ελαφρώς υγρό και αυτός είναι και ο λόγος που όταν το μαγνήσιο μπαίνει μέσα στο κύτταρο έλκει μαζί του και μόρια νερού και ενυδατώνει το κύτταρο. Αυτός είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να ενυδατωθούμε σωστά.

Συνήθως συνίσταται η πλήρης αποφυγή αλατιού σε διάφορα προβλήματα υγείας, όπως πχ αρτηριακή υπέρταση. Ναι το επιτραπέζιο αλάτι είναι όντως βλαβερό. Όμως το νάτριο είναι απαραίτητο και στην κυτταρική ενυδάτωση (όπως και το μαγνήσιο), αλλά και στην μεταφορά γλυκόζης (η οποία προήλθε από την πέψη των υδατανθράκων) από το έντερο στο αίμα. Το νάτριο είναι το 3^ο πιο απαραίτητο στοιχείο επιβίωσης (το 1^ο είναι το οξυγόνο, το 2^ο είναι το νερό). Το επιτραπέζιο αλάτι που περιέχει μόνο νάτριο και χλώριο είναι βλαβερό, αλλά και το καθόλου αλάτι είναι βλαβερό. Η μέση οδός είναι το κέλτικο αλάτι το οποίο περιέχει πληθώρα ιχνοστοιχείων στην σωστή αναλογία που υπάρχει στη φύση και τα οποία κρατάνε σε ισορροπία το νάτριο και το χλώριο.

Έτσι λοιπόν, χρησιμοποιούμε κέλτικο αλάτι στο φαγητό μας, καθώς επίσης, πριν από κάθε φορά που θα πιούμε λίγο νερό κατά τη διάρκεια της μέρας μασουλάμε λίγους κόκκους κέλτικου αλατιού κρυσταλλικής μορφής.

Ισορροπημένη Διατροφή

Η ισορροπημένη διατροφή είναι αυτή που έχει αναλογία 40% υδατάνθρακες, 30% πρωτείνες και 30% λίπη σε κάθε γεύμα (οι αναλογίες είναι θερμίδων και όχι μονάδας βάρους). Η αναλογία αυτή είναι "το σωστό μείγμα ανάφλεξης", παρόμοιο με την αναλογία που πρέπει να έχουν η βενζίνη και ο αέρας στις μηχανές των αυτοκινήτων μας έτσι ώστε το αυτοκίνητο να λειτουργεί φυσιολογικά. Χωρίς το σωστό μείγμα ανάφλεξης δημιουργούνται προβλήματα. Το βασικότερο πρόβλημα από το οποίο δημιουργούνται και όλα τα υπόλοιπα, είναι ότι αυξάνονται σταδιακά με τον χρόνο στο σώμα μας οι χρόνιες, βουβές διατροφικές φλεγμονές.

Η συγκεκριμένη αναλογία μακροθρεπτικών στοιχείων δημιουργεί ορμονική ισορροπία. Η ινσουλίνη, η γλυκαγόνη και τα εικοσανοειδή, οι οποίες είναι οι άμεσα επηρεαζόμενες από την διατροφή ορμόνες, βρίσκονται σε ισορροπία. Αυτές οι ορμόνες επηρεάζουν και κρατάνε σε ισορροπία και όλες τις υπόλοιπες ορμόνες και κατ' επέκταση όλες τις λειτουργίες του οργανισμού.

• Χάρις στην ορμονική ισορροπία, για τις 5 περίπου ώρες που ακολουθούν το γεύμα, δεν πεινάμε. Αν μετά από ένα γεύμα υπάρχει και πείνα αλλά και διανοητική κούραση πριν περάσουν 4-5 ώρες, αυτό δείχνει ότι το γεύμα είχε μεγάλο γλυκαιμικό φορτίο, άρα καταναλώσαμε περισσότερο από 40% υδατάνθρακες. Αν μετά από ένα γεύμα υπάρχει μεν διανοητική διαύγεια, αλλά υπάρχει πείνα πριν περάσουν 4-5 ώρες, αυτό δείχνει μικρή κατανάλωση υδατανθράκων, μικρότερη από 40%.
• Χάρις στην ορμονική ισορροπία, ενεργοποιείται η ΑΜΡΚ, δηλαδή ο κύριος μεταβολικός διακόπτης ο οποίος βάζει μπρος τη λίπολυση, έτσι το σώμα μας χρησιμοποιεί το λίπος του λιπώδους μας ιστού ως την κύρια πήγη για παραγωγή ενέργειας.
• Χάρις στην ορμονική ισορροπία, σταματάμε να αυξάνουμε τις χρόνιες και βουβές διατροφικές φλεγμονές.

Η διατροφή αυτή, με την συγκεκριμένη αναλογία μακροθρεπτικών στοιχείων, είχε γίνει παγκοσμίως γνωστή στα μέσα της δεκαετίας του 90 ως "δίαιτα ζώνης" από τον Barry Sears, ο οποίος την ανακάλυψε και απέδειξε την αποτελεσματικότητα της στην πράξη (δες ιστορίες επιτυχίας του Barry Sears στο άρθρο Φλεγμονή Και Αντιφλεγμονώδης Διατροφή - Η Βάση Διατροφής Για Κάθε Θεραπεία). Το 2000 πήρε πατέντα ότι αντιμετωπίζει την υπερινσουλιναιμία, δηλαδή με απλά λόγια ότι θεραπεύει τον διαβήτη τύπου ΙΙ. Έρευνα απέδειξε πλήρη θεραπεία διαβήτη τύπου ΙΙ σε έξι μήνες (βίντεο). Στην Ελλάδα μόνο ένας διατροφολόγος καταρτίζει διατροφικά προγράμματα με αυτή την αναλογία, εξειδικευμένα στις ιδιαιτερότητες του καθενός. Παρακολούθησε συνέντευξη του στο βίντεο δίπλα.

Πρωτεϊνες

Ο βασικός ρόλος των πρωτεϊνών είναι να κτίζει τους ιστούς μας (μυς, οστά, συνδετικός ιστός, δέρμα, μαλλιά, νύχια, κλπ.) και να παράγει ένζυμα και ορμόνες. Όταν υπάρχει έλλειψη πρωτεϊνών η ικανότητα αναδόμησης και επούλωσης του οργανισμού και η ικανότητα παραγωγής ενζύμων και ορμονών μειώνεται σημαντικά. Σε γενικές γραμμές τα περισσότερα άτομα λαμβάνουν λιγότερες πρωτείνες απ’ αυτές που χρειάζονται – γι’ αυτό και ένας από τους πιο σημαντικούς δείκτες γήρανσης είναι η σαρκοπενία, δηλαδή η μειωμένη μυϊκή μάζα σώματος. Τα ιδανικά επίπεδα πρόσληψης πρωτεϊνών έχουν σχέση με το επίπεδο της μυϊκής μάζας και με το επίπεδο δραστηριότητας – το πόσο πολύ αθλείται κάποιος – και αυτό είναι περίπου 1,5-2γρ ανά κιλό βάρους.

Η επαρκής λήψη πρωτεϊνών επιφέρει το μεγαλύτερο ποσοστό κορεσμού σε σχέση με τα άλλα δύο μακροθρεπτικά στοιχεία. Χωρίς επαρκή λήψη πρωτεϊνών δεν είναι εύκολο να νοιώσει κανείς το αίσθημα του κορεσμού. Όταν κάποιος δεν καταναλώνει την αναγκαία ποσότητα σε πρωτείνες, επειδή δεν παίρνει την απαραίτητη θρεπτική αξία και άρα δεν χορταίνει και δεν νοιώθει κορεσμό, πεινάει και τρώει και περισσότερο, δηλαδή καταναλώνει περισσότερες θερμίδες για να αναπληρώσει το αίσθημα του κορεσμού και συνήθως η εύκολη λύση είναι να φάει τροφές που έχουν ψηλό βαθμό επεξεργασίας.

Πρόσφατη ανακοίνωση από τον οργανισμό κτηνοτροφίας και γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) διαπίστωσε ότι οι τροφές με την υψηλότερη θρεπτική αξία είναι το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά. Ευρήματα από μεταβολομικές εξετάσεις έχουν επιβεβαιώσει το γεγονός αυτό και μάλιστα έχουν δείξει ότι ακόμα και η κατανάλωση ψαριού παρόλο που περιέχει παρόμοια περιεκτικότητα σε πρωτείνη, επιφέρει μικρότερη αίσθηση κορεσμού και τα θρεπτικά στοιχεία που περιέχει δεν καλύπτουν στον ίδιο βαθμό τα μεταβολικά μονοπάτια του οργανισμού όσο το κόκκινο κρέας, δηλαδή το κρέας από μηρυκαστικά ζώα (μοσχάρι, κατσίκι, αρνί, βουβάλι).

Το κόκκινο κρέας έχει το πλεονέκτημα ότι ακόμα κι αν τα ζώα έχουν τραφεί με καλαμπόκι ή σόγια, η αναλογία Ω6 λιπαρών παραμένει συνήθως περίπου στο 5% (πάντως δεν ξεπερνάει το 7%) και είναι αντίστοιχη με αυτήν που έχει το λάδι ελιάς - αυτό οφείλεται στο γαστρεντερικό των μυρηκαστικών το οποίο έχει μια χλωρίδα η οποία μπορεί να μεταβολίσει διεξοδικά τα λιπαρά που προσλαμβάνουν και μπορούν να μετατρέψουν τα πολυακόρεστα λιπαρά που προσλαμβάνουν σε κορεσμένα, καθώς επίσης ακόμα και αντιβιοτικά ή άλλα φάρμακα να λάβουν, τα μεταβολίζουν τόσο καλά που το κρέας τους τελικά περιέχει αμελητέες ποσότητες σ' αυτά (δεν συμβαίνει όμως το ίδιο στο γάλα τους, επειδή το γάλα είναι ένας τρόπος αποβολής οποιονδήποτε φαρμάκων έχουν λάβει, άρα το γάλα και τα γαλακτοκομικά από ζώα βιομηχανικής εκτροφής θα πρέπει να αποφεύγεται).

Το κόκκινο κρέας έχει ακόμα ένα πλεονέκτημα, ότι είναι η τροφή που αναστατώνει λιγότερο το ανοσοποιητικό μας σύστημα σε σχέση με οποιανδήποτε άλλη τροφή. Κανείς δεν γεννιέται με αλλεργία στο κόκκινο κρέας – ενώ αλλεργία στο ψάρι ή στα αυγά είναι υπαρκτή. Η γενικότερη ανησυχία ότι το κόκκινο κρέας μπορεί να προκαλέσει καρκίνους ή άλλα νοσήματα δεν ισχύει. Δεν υπάρχουν στοιχεία σύνδεσης. Η ανησυχία σχετίζεται με το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας, με άλλα συστατικά που προστίθενται στο κρέας, ή άλλες τροφές που συνοδεύουν το κρέας, αλλά όχι με το ίδιο το κρέας. Η γενική σύσταση επίσης αποφυγής ζωικών τροφών για καλύτερη υγεία η οποία οδηγεί τελικά στην πρόσληψη επεξεργασμένων τροφών για αναπλήρωση του αισθήματος του κορεσμού, τελικά προκαλεί διπλή βλάβη, επειδή και δεν καταναλώνουμε τροφές με θρεπτική αξία και καταναλώνουμε "τροφές" που είναι βλαπτικές.

Το κοτόπουλο είναι καλή πηγή πρωτείνης, όμως δεν είναι πάντα καλή τροφή, επειδή εξαρτάται από τη ποιότητα της τροφής με την οποία το ίδιο έχει τραφεί. Αν λοιπόν έχει σιτιστεί με καλαμπόκι ή σόγια ή άλλα φυράματα που περιέχουν Ω6 που συνήθως σιτίζονται (ακόμα και τα χωριάτικα κοτόπουλα τα σιτίζουν με αυτά για να αυξηθεί η παραγωγή τους σε αυγά), τότε η περιεκτικότητα των Ω6 λιπαρών που περιέχει μπορεί να φτάσει ακόμα και σε ποσοστά μέχρι 39%, κάτι που δεν θέλουμε, επειδή αυτά είναι προφλεγμονώδη. Έτσι αν κάποιος έχει ένα χρόνιο φλεγμονώδες νόσημα, το κοτόπουλο δεν είναι η καλύτερη επιλογή. Αν όμως το κοτόπουλο είναι ελευθέρας βοσκής και σιτίζεται επίσης και με κριθάρι ή και λιναρόσπορο ή και περισσεύματα των ημερησίων γευμάτων της οικογένειας, τότε μπορεί να είναι καλύτερη επιλογή – όπως επίσης και τα αυγά του.

Τα αυγά είναι καλή πηγή πρωτεϊνών, και καλύτερη ποιοτικά από το κοτόπουλο, επειδή φιλτράρεται και από τον οργανισμό του ζώου. Ιδανικά είναι τα αυγά που είναι κατηγορίας μηδέν που είναι και ελευθέρας βοσκής και βιολογικά (δηλαδή τα ζώα σιτίζονται με βιολογικές τροφές) και φαίνεται μέσα και από τις μεταβολομικές εξετάσεις ότι δεν επιβαρύνουν τα μεταβολικά μονοπάτια και κυρίως την αναλογία Ω6 προς Ω3.

Τα όσπρια δεν είναι καλή πηγή πρωτεϊνών, επειδή η βιοδιαθεσιμότητα των πρωτεϊνών στα όσπρια είναι περίπου 50% σε σχέση με αυτήν του κρέατος – και αυτό επειδή συνοδεύονται από άπεπτες ίνες, καθώς και από διάφορα αντιθρεπτικά συστατικά (φυτικό οξύ, οξαλικά) τα οποία εμποδίζουν την απορρόφηση τους, ακόμα και μετά από το παραδοσιακό μούλιασμα που έχει στόχο τη μείωση των αντιθρεπτικών στοιχείων.

Το γιαούρτι είναι μια καλή πηγή πρωτεϊνών.

Λιπαρά

Τα λιπαρά έχουν κεντρικό ρόλο στην διατροφή μας ως υπόστρωμα ενέργειας, έχουν σημαντικό ρόλο ως αποθήκη ενέργειας, έχουν σημαντικό ρόλο ως υπόστρωμα για την παραγωγή ορμονών (οι περισσότερες ορμόνες παράγονται από την χοληστερίνη) και έχουν σημαντικό ρόλο ως δομικά στοιχεία επειδή αποτελούν ένα από τα δύο κυρίαρχα συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών όλων των κυττάρων και επειδή είναι βασικό συστατικό και του εγκεφάλου μας και του νευρικού μας συστήματος γενικότερα.

Υπάρχουν καλά λιπαρά και φυτικά και ζωικά.

Καλά φυτικά λιπαρά υπάρχουν στις ελιές, στο ελαιόλαδο, στο λάδι καρύδας, στο αβοκάντο, στο λάδι αβοκάντο, στο κακάο και στους ξηρούς καρπούς. Όλα αυτά τα λιπαρά βρίσκονται σε ένα περιβάλλον που δεν έχει οξειδωθεί, δεν έχουν υποστεί επεξεργασία, έχουν ψηλή θρεπτική αξία και έχουν και πολλά αντιοξειδωτικά. Ειδικότερα για τους ξηρούς καρπούς είναι καλή συνήθεια το μούλιασμα τους πριν την κατανάλωση, για να μειωθούν τα αντιθρεπτικά στοιχεία που περιέχουν και να αυξηθεί η βιοδιαθεσιμότητα των θρεπτικών τους στοιχείων.

«Κακά» φυτικά λιπαρά είναι λιπαρά που έχουν υποστεί υψηλή επεξεργασία και οξείδωση και κλασσικά είναι τα σπορέλαια (ηλιέλαιο, σογιέλαιο, αραβοσιτέλαιο, βαμβακέλαιο), οι μαργαρίνες και το φοινικέλαιο. Έχει υπολογιστεί ότι όταν αυτά τα λιπαρά έχουν καταλήξει να φτάνουν στο πιάτο του καταναλωτή περιέχουν πάνω από 10 χιλιάδες οξειδωμένα μόρια (ενώ ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μόνο 6-6,5 χιλιάδες οξειδωμένα μόρια). Αυτά λοιπόν έχουν ισχυρή βλαπτική επίδραση στο σώμα μας και ιδιαίτερα στα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας μας, τα μιτοχόνδρια, τα οποία δεν μπορούν να μεταβολίσουν ούτε τα ίδια αυτά λιπαρά, αλλά εξαιτίας της βλάβης που έχουν, δεν μπορούν να μεταβολίσουν ούτε και τη γλυκόζη – κάτι που οδηγεί σε παχυσαρκία, διαβήτη, αυτοάνοσα, χρόνιες φλεγμονές, σε αύξηση των καρδιαγγειακών νοσημάτων και σε καρκίνους (πλέον γνωρίζουμε ότι οι καρκίνοι έχουν σημαντικό μεταβολικό υπόβαθρο).

Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Cell Metabolism τον Οκτώβριο 2025 σύγκρινε τα επίπεδα τεστοστερόνης και άλλων ορμονών στον οργανισμό ανδρών που ξεκίνησαν να καταναλώνουν επεξεργασμένες τροφές. Διαπιστώθηκε λοιπόν σημαντική μείωση και της τεστοστερόνης και άλλων ορμονών καθώς και αύξηση του σωματικού βάρους μέσα στις πρώτες τρεις εβδομάδες από την έναρξη της κατανάλωσης των επεξεργασμένων τροφών. Αντίθετα κατανάλωση μη επεξεργασμένων τροφών δεν κατέληξε σε μείωση τεστοστερόνης και άλλων ορμονών, ούτε αύξηση σωματικού βάρους, ακόμα και στην περίπτωση που η κατανάλωση αυτή μπορεί να ήταν σε μεγαλύτερες ποσότητες, κάτι που αύξανε τις θερμίδες λήψης.

Υπάρχουν βέβαια και σπορέλαια τα οποία μπορούν να παραχθούν με ψυχρή έκθλιψη και αυτά δεν έχουν απαραίτητα βλαπτική επίδραση στην υγεία μας, όμως η συντριπτική πλειοψηφία σπορέλαιων τα οποία βρίσκονται στα ράφια των σούπερ-μάρκετ έχουν παραχθεί με θερμή έκθλιψη, άρα έχουν ισχυρή βλαπτική επίδραση στην υγεία μας.

Καλά ζωικά λιπαρά είναι τα κορεσμένα λιπαρά που βρίσκονται στο κόκκινο κρέας, στο βούτυρο και στα γαλακτοκομικά. Η γενικότερη πεποίθηση του κόσμου σχετικά με τη λήψη λιπαρών είναι ότι πρέπει να αποφεύγουμε τα κορεσμένα λιπαρά (κόκκινο κρέας, βούτυρο, γαλακτοκομικά, λάδι καρύδας, κακάο). Αυτό όμως δεν ισχύει. Όλες οι μελέτες έχουν δείξει ότι τα κορεσμένα λιπαρά, εκ φύσεως λόγω της χημικής τους δομής είναι σταθερά λιπαρά, δεν οξειδώνονται, δεν αλλοιώνονται αρνητικά και δεν έχουν αρνητικό μεταβολικό αποτέλεσμα στον οργανισμό μας. Αντίθετα αυξάνουν την θερμογένεση, δηλαδή την ικανότητα του οργανισμού να παράγει ενέργεια για θερμότητα. Το σώμα έχει δηλαδή την τάση να καίει τα κορεσμένα λιπαρά και να παράγει ενέργεια και να αποθηκεύει στον λιπώδη ιστό τα πολυακόρεστα λιπαρά.

Αντίθετα, στο λευκό κρέας, δηλαδή το κρέας από πουλερικά και χοιρινό, επειδή τα λιπαρά των ζώων αυτών επηρεάζονται πάρα πολύ από την διατροφή τους ή από την χορήγηση ορμονών ή φαρμάκων (λόγω της διαμόρφωσης του γαστρεντερικού τους, του μεταβολισμού τους γενικότερα, καθώς και της χλωρίδας τους), ένα μεγάλο ποσοστό των λιπαρών των ζώων αυτών (20-40%) είναι πολυακόρεστα, δηλαδή λιπαρά που έχουν πολλά Ω6, τα οποία αποσταθεροποιούνται και οξειδώνονται πολύ εύκολα. Έτσι θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτά είναι τα «κακά» ζωικά λιπαρά.

Οι συστάσεις για αποφυγή των ζωικών λιπαρών γενικά βασίστηκαν κυρίως σε μελέτη ενός γιατρού την δεκαετία του ’60, ο οποίος ήταν επικεφαλής στην έρευνα στις ΗΠΑ για δεκαετίες, του Ancel Keys, ο οποίος ήταν και ο πατέρας της θεωρίας ότι τα λιπαρά και ιδιαίτερα τα ζωικά λιπαρά και η χοληστερίνη είναι υπαίτια για τα καρδιαγγειακά νοσήματα και κατ’ επέκταση στους θανάτους από καρδιαγγειακά νοσήματα. Ο Ancel Keys ήταν αυτός που έκανε διάσημη την μεσογειακή διατροφή και δημοσίευσε μια μελέτη, την μελέτη των 7 χωρών, 7 μεσογειακών χωρών, μέσα από την οποία διαφαινόταν ότι στις χώρες στις οποίες υπήρχε αυξημένη πρόσληψη ζωικών λιπαρών υπήρχε αυξημένη επίπτωση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Στην πορεία όμως αποκαλύφθηκε ότι οι χώρες που δημοσίευσε ο Ancel Keys στην μελέτη του ήταν επιλεγμένες και ήταν αυτές που μπορούσαν να καταλήξουν στο τελικό συμπέρασμα που ήθελε ο Ancel Keys. Αν όμως κάποιος έβαζε περισσότερες χώρες στο μοντέλο, δεν υπήρχε καμία συσχέτιση πρόσληψης ζωικών λιπαρών και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Από την δεκαετία του 2000 και μετά που μειώθηκε η επίδραση του Ancel Keys, αποκαλύφθηκαν κλινικές μελέτες και μετά-αναλύσεις που είχαν γίνει με αξιόπιστο τρόπο, οι οποίες έδειξαν ότι δεν υπάρχει συσχέτιση κορεσμένων λιπαρών (κόκκινο κρέας, βούτυρο, γαλακτοκομικά, λάδι καρύδας, κακάο).

Το 2014 το περιοδικό ΤΙΜΕ δημοσίευσε ένα εξώφυλλο το οποίο είχε τίτλο «Φάτε βούτυρο», με υπότιτλο, «Γιατί οι επιστήμονες δαιμονοποίησαν το λίπος και γιατί έκαναν λάθος».

Το 2014 αποκαλύφθηκε μια μελέτη η οποία είχε γίνει από τον ίδιο τον Ancel Keys τη δεκαετία του ‘70. Η μελέτη αυτή έδειχνε ότι στην ομάδα στην οποία χορηγήθηκαν φυτικά λιπαρά, δηλαδή ηλιέλαιο και μαργαρίνη, παρουσιάστηκε μεν μείωση της χοληστερίνης, παρόλα αυτά όμως, όση μεγαλύτερη ήταν η μείωση της χοληστερίνης τόσο μεγαλύτερη ήταν και η θνησιμότητα. Δηλαδή για κάθε μείωση της χοληστερίνης κατά 30 μονάδες, υπήρχε μια αύξηση των θανάτων κατά 22%. Η μελέτη αυτή δεν είχε δει ποτέ τα φώτα της δημοσιότητας, τα δεδομένα ήταν καταχωνιασμένα στο υπόγειο ενός εκ των συμμετεχόντων υπευθύνων της μελέτης, όμως ανακαλύφτηκε από ερευνητές του εθνικού συστήματος υγείας των ΗΠΑ και δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal το 2014, ως η μελέτη της Μινεσότα. Επίσης αποκαλύφθηκε ότι το ίδιο έγινε και με άλλες μελέτες οι οποίες έβγαζαν παρόμοια αποτελέσματα. Ειδικότερα, όλες οι μετά-αναλύσεις που έγιναν τα τελευταία 20 χρόνια δείχνουν ότι τα κορεσμένα λιπαρά (κόκκινο κρέας, βούτυρο, γαλακτοκομικά, κακάο, λάδι καρύδας) δεν συνδέονται ούτε με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ούτε με αυξημένη εκδήλωση διαβήτη και αυτό χωρίς καμία αμφιβολία.

Το 2015 το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ αποφάσισε ότι δεν θα συνέχιζε να υποστηρίζει την σύσταση περί μειωμένης κατανάλωσης χοληστερίνης στις τροφές, επειδή η πρόσληψη χοληστερίνης από την διατροφή δεν συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Και φτάνουμε τελικά στο σήμερα, όπου στις 14/7/2025 ο επικεφαλής του Αμερικανικού FDA ανακοίνωσε ότι οι συστάσεις περί μειωμένης πρόσληψης ζωικών λιπαρών ήταν βασισμένες σε μελέτες που είχαν διενεργηθεί την δεκαετία του ’60 και οι οποίες δεν ήταν επαρκείς επιστημονικά για να αιτιολογήσουν τη σύσταση αυτή κι έτσι γι’ αυτό τον λόγο τις αναθεωρούν και θα βασίσουν πλέον τις κατευθυντήριες οδηγίες τους σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε ιατρικά δόγματα.

Η επιρροή του Ancel Keys τις δεκαετίες ’60 και ’70 ήταν πολύ μεγάλη, τόσο που η θεωρία του έγινε ιατρικό δόγμα. Το κακό όμως που εν τω μεταξύ προκάλεσε ο Ancel Keys ήταν ανεπανόρθωτο. Εξαιτίας του, ξεκίνησε την δεκαετία του ’70 στην βιομηχανία τροφίμων η τάση πώλησης τροφών με χαμηλά λιπαρά, κάτι που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, μια τάση που υπονοούσε ότι οτιδήποτε περιείχε χαμηλά λιπαρά, ήταν πιο υγιεινό. Πάνω σε αυτό το τραίνο ανέβηκε και η βιομηχανία ζάχαρης, αναψυκτικών, μπισκότων, δημητριακών τύπου corn flakes, σπορελαίων και λοιπών επεξεργασμένων «τροφών», μια τεράστια κατηγορία «τροφών» που έχουν ένα εξίσου τεράστιο περιθώριο κέρδους (γύρω στο 7000%) – εν αντιθέσει με την βιομηχανία κρέατος η οποία έχει μικρό περιθώριο κέρδους (5-40%). Στις βιομηχανίες αυτές «τροφίμων», προστέθηκαν επίσης και από την βιομηχανία φαρμάκων την δεκαετία του ’80, φάρμακα για μείωση χοληστερίνης και γενικά λιπιδίων, η οποία επίσης είχε ένα τεράστιο ποσοστό κέρδους. Υπολογίζεται ότι εξαιτίας του ρεύματος της δαιμονοποίησης των ζωικών λιπαρών, από την δεκαετία του ’70 και μέχρι και σήμερα, έχουν προκληθεί 150 εκατομμύρια θάνατοι περισσότεροι, οι οποίοι συνδέονται με μεταβολικά νοσήματα, αύξηση της καρδιακής νοσηρότητας, διαβήτη, παχυσαρκίας, και καρκίνων. Ήταν δηλαδή μια καταστροφική προσέγγιση που προκάλεσε μια πληθώρα προβλημάτων υγείας, των οποίων τις επιδράσεις βιώνουμε ακόμα και σήμερα.

Υδατάνθρακες

Οι υδατάνθρακες είναι μία από τις δύο πηγές τις οποίες χρησιμοποιεί το σώμα μας για να παράγει ενέργεια – η άλλη είναι τα λιπαρά. Η παραγωγή ενέργειας γίνεται στα μικρά οργανίδια που λέγονται μιτοχόνδρια και τα οποία βρίσκονται μέσα σε όλα τα κύτταρα. Βασικές πηγές υδατανθράκων είναι τα φρούτα. Σήμερα, μέσα από τις υβριδικές καλλιέργειες τα φρούτα είναι πιο γλυκά, πιο μεγάλα και περιέχουν περισσότερους υδατάνθρακες, ενώ παλαιότερα είχαν λιγότερη ποσότητα υδατανθράκων, ήταν πιο μικρά, πιο ξινά παρά γλυκά και είχαν πιο έντονο άρωμα που σημαίνει ότι είχαν περισσότερα αντιοξειδωτικά και μεγαλύτερη θρεπτική αξία.

Το σημαντικό και αξιοσημείωτο που παρατηρούμε τις τελευταίες δεκαετίες, είναι η σταδιακή αύξηση της δυσκολίας μεταβολισμού των υδατανθράκων. Η αιτία που έχει δημιουργήσει αυτό το γεγονός είναι η σταδιακή αύξηση της κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφών και κυρίως των σπορελαίων, τα οποία κατά συντριπτική πλειοψηφία παρασκευάζονται με θερμή έκθλιψη, εξαιτίας αυτής οξειδώνονται και εξαιτίας της οξείδωσης υπάρχει ισχυρά βλαπτική επίδραση στην στον ανθρώπινο οργανισμό και πιο εξειδικευμένα στα μιτοχόνδρια, τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας των κυττάρων μας. Εξαιτίας της βλάβης τους, τα μιτοχόνδρια αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν τα οξειδωμένα λιπαρά από τα σπορέλαια για παραγωγή ενέργειας και παρουσιάζουν επίσης μειωμένη ικανότητα παραγωγής ενέργειας και από γλυκόζη (που είναι το τελικό μόριο στο οποίο καταλήγουν όλοι οι υδατάνθρακες μετά την πέψη τους).

Εφόσον λοιπόν τα κύτταρα μας έχουν περιορισμένη δυνατότητα παραγωγής ενέργειας από γλυκόζη, αφήνουν να απορροφηθεί μέσα σ’ αυτά μόνον η ποσότητα της γλυκόζης την οποία έχουν την ικανότητα να χρησιμοποιήσουν ως πηγή παραγωγής ενέργειας. Δηλαδή κλείνουν τις «πόρτες» τους και δεν αφήνουν να μπει περισσότερη γλυκόζη απ’ όση μπορούν να χρησιμοποιήσουν. Επειδή ο οργανισμός μας όμως «πεινά», αυξάνει την ινσουλίνη για να εξαναγκάσει την είσοδο περισσότερης γλυκόζης στα κύτταρα. Και όσο σιγά-σιγά αυξάνεται η ινσουλίνη για να πετύχει να εισάγει περισσότερη γλυκόζη μέσα στα κύτταρα, αναπτύσσεται αντίσταση στην ινσουλίνη και μετά από 5-10 χρόνια αναπτύσσεται διαβήτης τύπου ΙΙ. Όσο επίσης η ινσουλίνη συνεχίζει να είναι συνεχώς ανεβασμένη σε ψηλές τιμές (πάνω από 10), τόσο προωθείται η μετατροπή της περίσσειας γλυκόζης που κυκλοφορεί στο αίμα σε λίπος στον λιπώδη ιστό και τόσο αυτό το λίπος κλειδώνεται στον λιπώδη ιστό χωρίς δυνατότητα να ξεφύγει από την παγίδα αυτή λίπους στην οποία μπαίνει.

Είναι σημαντικό επίσης να τονίσουμε ότι τα οξειδωμένα λιπαρά που εισβάλλουν στα διάφορα μέρη των κυττάρων μας τα οποία χρειάζονται λιπαρά, τελικά τα βλάπτουν και η βλάβη μπορεί να κρατήσει και χρόνια. Βλάπτουν τα μιτοχόνδρια, βλάπτουν και τις κυτταρικές μεμβράνες επειδή γίνονται μέρος τους (το ένα από τα δύο βασικά συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών είναι λιπαρά). Και εφόσον οι κυτταρικές μεμβράνες αποτελούνται πια από κατεστραμμένα λιπαρά, η μεγάλη συνέπεια είναι να αρχίσει να καταστρέφεται και η φυσιολογική λειτουργικότητα της κυτταρικής μεμβράνης, κάτι που βλάπτει γενικότερα την καλή λειτουργία όλων των κυττάρων. Και δεν είναι εύκολο να φύγουν αυτά τα κατεστραμμένα λιπαρά από τις κυτταρικές μεμβράνες. Ακόμα κι αν σταματήσει κάποιος να καταναλώνει επεξεργασμένες τροφές και σπορέλαια θα χρειαστούν 2-3 χρόνια για να μπορέσει ο οργανισμός να μεταβολίσει και να απομακρύνει τα κατεστραμμένα αυτά λιπαρά από τις κυτταρικές μεμβράνες των κυττάρων του.

Στην πράξη, όπως φαίνεται από μεταβολομικές εξετάσεις, η συντριπτική πλειοψηφία των  ανθρώπων (σχεδόν όλοι) έχουν δυσλειτουργικά μιτοχόνδρια που έχουν χάσει την ικανότητα τους να μετατρέπουν λίπη ή γλυκόζη σε ενέργεια. Το τελικό συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι πρέπει η κατανάλωση υδατανθράκων να περιοριστεί σημαντικά και στον βαθμό που ο ίδιος ο οργανισμός μας μπορεί να διαχειριστεί και όσο σταδιακά επαναφέρουμε τον μεταβολισμό μας στην φυσιολογική του κατάσταση, τότε μόνο μπορούμε να αυξήσουμε την κατανάλωση υδατανθράκων.Αντίθετα, όταν ο οργανισμός έχει πολύ καλή μεταβολική ικανότητα, η χρήση και μεγαλύτερων ποσοτήτων υδατανθράκων είναι επιτρεπτή και μπορεί ο οργανισμός να την διαχειριστεί αποτελεσματικά – όπως για παράδειγμα υπάρχουν πολιτισμοί που παραδοσιακά τρώνε 95% γλυκοπατάτες (που είναι υδατάνθρακας) και δεν έχουν κανένα πρόβλημα απολύτως. 

Από την στιγμή που υπάρχουν χρόνια βαριά και αυτοάνοσα προβλήματα, χρειάζεται να γίνουν μεταβολομικές εξετάσεις οι οποίες θα μας δείξουν ακριβώς τον βαθμό βλάβης των μιτοχονδρίων, οπότε θα μπορούμε να αποφασίσουμε ακριβώς την ποσότητα υδατανθράκων που δεν θα λειτουργήσει επιβαρυντικά στην όλη νοσηρή εικόνα του ασθενούς - σε κάποιες τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα να πρέπει να διακοπούν και πλήρως οι υδατάνθρακες, μέχρι να φέρουμε τα μιτοχόνδρια σε καλύτερη κατάσταση λειτουργικότητας.

Από την στιγμή που θέλουμε να περιορίσουμε την λήψη υδατανθράκων, αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η λήψη κατά προτεραιότητα υδατανθράκων χαμηλού γλυκαιμικού φορτίου και όχι ψηλού. Η καλύτερη επιλογή είναι τα φρούτα στην κατάλληλη ποσότητα το καθένα, εξειδικευμένη για τον καθένα μας. Τα φρούτα πρέπει να είναι η νούμερο ένα επιλογή υδατανθράκων. Στη συνέχεια διάφορα λαχανικά, όπως τα κολοκυθάκια, η ντομάτα, το αγγούρι, οι πιπεριές, οι μελιτζάνες, κουνουπίδι, μπρόκολο, λάχανο (τα τρία τελευταία καλύτερα μαγειρευτά) καρότο (μια καλή πρόταση είναι ωμό ψιλοκομμένο καρότο με ελαιόλαδο, μηλόξυδο και αλάτι). Ένα κριτήριο που θα μας δείξει ότι καταναλώσαμε περισσότερους υδατάνθρακες απ' όσο πρέπει για μας, είναι το αίσθημα της πείνας πολύ γρήγορα μετά από το γεύμα, για παράδειγμα 1-2 ώρες μετά - ενώ κανονικά ένα πλήρες ισορροπημένο γεύμα θα μας κρατήσει σε κορεσμό έως και 5 ώρες.

Όσο καλυτερεύει η λειτουργία των μιτοχονδρίων μας, τότε εντάσσουμε σιγά-σιγά και μόνο όσο τα μιτοχόνδρια μας το επιτρέπουν και άλλους υδατάνθρακες υψηλότερου γλυκαιμικού φορτίου, αλλά σε μικρότερες ποσότητες αναλογικά, όπως γλυκοπατάτες, ψωμί από αλεύρι σταρένιο (και καλύτερα ζέας που δεν περιέχει γλουτένη) ολικής που έχει αλεστεί σε πετρόμυλο, παξιμάδια από κριθάρι, φαγόπυρο, ζυμαρικά που όμως έχουν υποστεί ζύμωση (μόνο με προζύμι δηλαδή) και στα οποία έχει προστεθεί και αυγό, όπως πχ χυλοπίτες, ή ξινός τραχανάς, μέλι που δεν έχει υποστεί θερμική επεξεργασία.

Σημαντικό είναι επίσης να τονίσουμε ότι εκτός από την βλάβη των μιτοχονδρίων, μια επίσης κοινή διαπίστωση σχεδόν σε όλους όσους υποβάλλονται σε μεταβολομικές εξετάσεις, είναι ότι έχουν καταρρεύσει οι αντιοξειδωτικοί τους μηχανισμοί, όπως επίσης και ότι η μικροβιακή χλωρίδα τους έχει πάρα πολύ σοβαρές ελλείψεις. Γι' αυτό χρειάζεται να λάβουν σχεδόν όλοι εκτός από μια σωστή διατροφή και μια πολυβιταμίνη υψηλών προδιαγραφών και αντιοξειδωτικά και προβιοτικά ή και άλλα σκευάσματα υποβοηθητικά για το έντερο - και στην πράξη έχει βρεθεί ότι σχεδόν για όλους χρειάζεται χρονική περίοδος λήψη όλων αυτών για 2-3 χρόνια για να γίνει πλήρης αποκατάσταση και να φτάσει ο οργανισμός σε εξαιρετική κατάσταση, παρόλο που από τον πρώτο μήνα όλοι έχουν αισθητά αποτελέσματα.

Φυτικές Ίνες

Φυτικές ίνες είναι (όπως λέει και η λέξη) ίνες οι οποίες βρίσκονται σε φυτικές τροφές. Είναι δύο ειδών:

• Διαλυτές. Το σώμα μας μπορεί εύκολα να τις μεταβολίσει και είναι τροφή για τα καλά μικρόβια του εντέρου. Τις βρίσκουμε κυρίως σε φρούτα.
• Μη διαλυτές. Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να τις πέψει. Τις βρίσκουμε συνήθως στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.

Ένα σημαντικό ποσοστό των πρωτεϊνών που περιέχονται στα φυτά είναι φυτικές ίνες. Έτσι αυτές δεν έχουν θρεπτική αξία ως πρωτείνες, επειδή είτε είναι μη διαλυτές και άρα δεν μπορούμε να τις πέψουμε, είτε διαλυτές και είναι τροφή για τα καλά μικρόβια του εντέρου, όχι πάντως για μας.

Η χρησιμότητα όμως των διαλυτών ινών είναι ότι όταν μεταβολίζονται από τα καλά μικρόβια του εντέρου παράγονται λιπαρά οξέα κοντής αλύσου τα οποία είναι βασικά θρεπτικά συστατικά για τα κύτταρα του εντερικού βλεννογόνου μας. Βέβαια, τα λιπαρά αυτά και ιδιαίτερα το βουτυρικό οξύ, δεν παράγονται μόνο από την πέψη των διαλυτών φυτικών ινών, βρίσκονται και σε τροφές όπως είναι το βούτυρο.

Η κατανάλωση των φυτικών ινών πρέπει να γίνεται με προσοχή επειδή αν καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες (η ιδανική ποσότητα είναι εξειδικευμένη για τον καθένα), ιδιαίτερα για παράδειγμα από άτομα που έχουν δυσκοιλιότητα και που συχνά αυξάνουν την πρόσληψη φυτικών ινών για να διευκολύνουν την κινητικότητα του εντέρου. Μελέτες όμως που έχουν γίνει έχουν δείξει ότι η πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων φυτικών ινών επιδεινώνουν και τα συμπτώματα του εντέρου και την δυσκοιλιότητα – το να προσθέσεις περισσότερα αυτοκίνητα σε έναν ήδη μποτιλιαρισμένο δρόμο δεν είναι και ότι καλύτερο.

Χορήγηση περισσότερων φυτικών ινών απ’ όσο πρέπει, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον στο οποίο τα φιλικά βακτήρια είναι σε έλλειψη και τα παθογόνα βακτήρια υπερτερούν, μπορεί να είναι πολύ επιβαρυντική, επειδή τα παθογόνα βακτήρια δημιουργούν περισσότερες ζυμώσεις, οι περισσότερες φυτικές ίνες δημιουργούν επίσης περισσότερες ζυμώσεις και το τελικό αποτέλεσμα είναι από τις περισσότερες ζυμώσεις να παράγονται περισσότερα αέρια. Το έντερο δεν έχει υποδοχείς πόνου, έχει όμως υποδοχείς τάσης, έτσι πονάει από την υπερβολική πίεση που δέχεται όταν παράγονται πολλά αέρια. Οι ζυμώσεις αυξάνονται ακόμα περισσότερο όταν τρώμε τροφές που προκαλούν ακόμα περισσότερες ζυμώσεις, όπως ζάχαρη, άμυλα (πατάτες, ρύζι, ψωμί, ζυμαρικά, οτιδήποτε παράγεται από αλεύρι), γλυκά κλπ. Η υπερβολική εσωτερική πίεση στα τοιχώματα του εντέρου εξαιτίας των υπερβολικών αερίων, μπορεί να επιδεινώσει και τα εκκολπώματα του εντέρου (εφόσον και ο στηρικτικός συνδετικός ιστός κάτω από τον βλεννογόνο του εντέρου είναι ελλιπής σε θρεπτικά συστατικά), τα οποία μπορεί να κάνουν φλεγμονές, αποστήματα και άλλες δυσμενείς καταστάσεις.

Έτσι η κατανάλωση διαλυτών φυτικών ινών, δηλαδή από φρούτα κυρίως, είναι η λιγότερο επιβαρυντική για το έντερο και άρα προτιμότερη. Όμως και πάλι η ενδεδειγμένη ποσότητα για τον καθένα είναι εξειδικευμένη. Μια σαλάτα επίσης που μπορεί να είναι λιγότερο επιβαρυντική αλλά και βοηθητική στο έντερο είναι τριμμένο ωμό καρότο (μόνο καρότο, χωρίς τίποτε άλλο) με ελαιόλαδο, μηλόξυδο και αλάτι. Οι ίνες στο καρότο συνδέονται με το ελαιόλαδο και το μηλόξυδο (τα οποία έχουν αντιμικροβιακή δράση εναντίον των παθογόνων βακτηρίων του εντέρου) και δεν τα αφήνουν να απορροφηθούν στην αρχή του εντέρου, όπως γίνεται συνήθως, αλλά τα μεταφέρουν ως όχημα μέχρι και τα κατώτερα τμήματα του εντέρου κάτι που βοηθά στη μείωση των παθογόνων του εντέρου. Βοηθά επίσης στη μείωση της αυξημένης εντερικής διαπερατότητας.

Οι άπεπτες φυτικές ίνες, δηλαδή από λαχανικά κυρίως, για όσους έχουν πρόβλημα στο έντερο, είναι προτιμότερο αυτά να καταναλώνονται βραστά ή ψητά – κάτι που δεν μπορεί να γίνει βέβαια με όλα τα λαχανικά, τα πράσινα φυλλώδη για όσους έχουν πρόβλημα εντέρου είναι προτιμότερο να μην καταναλώνονται. Σε γενικές γραμμές είναι μύθος το γεγονός ότι αν κάποιος δεν προσλάβει φυτικές ίνες δεν θα έχει κινητικότητα το έντερο του. Υπάρχουν μάλιστα μελέτες που δείχνουν ότι ακόμα και πλήρης αποφυγή φυτικών ινών βελτιώνουν διάφορα συμπτώματα του εντέρου, όπως φούσκωμα, πόνους και δυσκοιλιότητα.

Όσοι έχουν πολύ διαταραγμένη μικροβιακή χλωρίδα, έχουν δυσκολία στην πέψη φυτικών ινών, έχουν πολύ έντονα φουσκώματα κλπ. η πλήρης αφαίρεση φυτικών ινών από τη δίαιτα τους για κάποιο χρονικό διάστημα μπορεί να είναι πολύ βοηθητική. Τροφές που επίσης μπορεί να είναι βοηθητικές είναι κυρίως αυτές που δεν αφήνουν υπόλειμμα, όπως είναι το κρέας (ιδιαίτερα το κόκκινο κρέας από μηρυκαστικά). Πολλοί παραπονούνται ότι δεν μπορούν να πέψουν εύκολα το κρέας, αλλά αυτό συμβαίνει κυρίως εξαιτίας των τροφών με τις οποίες συνοδεύουν το κρέας, δηλαδή σαλάτα, ρύζι, ζυμαρικά, ψωμί, κλπ., αντίθετα αν φάνε σκέτο κρέας η πέψη είναι πολύ πιο εύκολη. Καμιά φορά λόγω της μείωσης του υπολείμματος που αφήνει το κρέας, μειώνεται ο όγκος των κοπράνων και ίσως και η συχνότητα των κενώσεων, κάτι που επανέρχεται μετά την αποκατάσταση της υγείας του εντέρου.

Άλλες τροφές επίσης που έχουν χαμηλό υπόλειμμα είναι γαλακτοκομικά τα οποία έχουν υποστεί ζύμωση – όχι όμως γαλακτοκομικά από αγελάδες βιομηχανικής εκτροφής επειδή αυτά περιέχουν κασείνη τύπου 1 (μια πρωτείνη που μοιάζει πολύ με τη γλουτένη) η οποία δίνει και την ελαστικότητα στα τυριά, είναι δύσπεπτη και δημιουργεί φλεγμονές στο πεπτικό σύστημα, ενώ η κασείνη τύπου 2 που βρίσκεται στα κατσικίσια, πρόβεια και βουβαλίσια γαλακτοκομικά δεν προκαλεί προβλήματα. Ένας δεύτερος λόγος που τα γαλακτοκομικά βιομηχανικής εκτροφής δεν είναι κατάλληλα, είναι επειδή αν στα ζώα αυτά έχουν χορηγηθεί αντιβιώσεις, ορμόνες, ή άλλα φάρμακα, ένας από τους τρόπους που το ζώο χρησιμοποιεί για να αποβάλει τα φάρμακα είναι μέσω του γάλακτος του – ενώ στο κρέας τους οι συγκεντρώσεις τυχόν φαρμάκων που έχουν λάβει παραμένουν πολύ χαμηλές.

Γαλακτοκομικά που έχουν υποστεί ζύμωση εκτός από τα τυριά (ιδιαίτερα αν είναι μακράς ωρίμανσης), είναι και το γιαούρτι (όχι όμως το εμπορικό επειδή η ζύμωση που έχει υποστεί δεν είναι περισσότερο από 2-3 ώρες ενώ θα έπρεπε να είναι γύρω στις 24 ώρες), το κεφίρ (όχι επίσης το εμπορικό επειδή αυτό χρειάζεται να υποστεί ζύμωση για 36 ώρες), το ξινολάχανο, το τουρσί, ελιές σε άλμη και άλλα παρόμοια, στα οποία τα φιλικά μικρόβια έχουν ήδη κάνει την επεξεργασία των φυτικών ινών, και γι' αυτό τον λόγο υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες κι έτσι αυτές οι τροφές μπορεί να είναι πολύ βοηθητικές στην αποκατάσταση της υγείας του εντέρου.

Η αποκατάσταση της ισορροπίας στο μικροβίωμα μπορεί να βοηθηθεί επίσης με προβιοτικά, μεταβιοτικά, λήψη μαγνησίου ή κιτρικού ασβεστίου, βιταμίνης C και αύξηση της κατανάλωσης ελαιόλαδου ή κορεσμένων λιπαρών (πχ λάδι καρύδας).

Εφόσον λοιπόν γίνει αποκατάσταση της καλής εντερικής λειτουργίας, στη συνέχεια προσθέτουμε σιγά-σιγά και φυτικές ίνες στο διαιτολόγιο, επειδή και αυτές παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην διατήρηση της υγείας. Είναι σημαντικό η ένταξη των φυτικών ινών μετά από αποκατάσταση να γίνεται σταδιακά, επειδή καθώς αυξάνουμε τις φυτικές ίνες, σταδιακά και με φυσιολογικούς ρυθμούς αυξάνονται και οι πληθυσμοί των φιλικών βακτηρίων που εποικίζουν το έντερο μας, κάτι που μας χαρίζει ακόμα καλύτερη υγεία. Σημαντικό είναι επίσης να τονίσουμε ότι η κατανάλωση φυτικών ινών μέσω φρούτων ή λαχανικών καλό είναι να γίνεται από βιολογικές τροφές, επειδή τα φυτά δεν έχουν μηχανισμούς να αποβάλουν τυχόν φάρμακα που τους έχουν χορηγηθεί και αναγκαστικά θα τα περάσουν σε μας εφόσον τα φάμε.

Μικροθρεπτικά Στοιχεία

Εκτός από την αναλογία μακροθρεπτικών στοιχείων (δηλαδή πρωτεϊνών, υδατανθράκων και λιπών) σημαντική στην διατροφή είναι και η επάρκεια μικροθρεπτικών στοιχείων (δηλαδή βιταμινών, ιχνοστοιχείων, μετάλλων, αντιοξειδωτικών, προβιοτικών, κλπ). Και αυτό είναι ένα μείζων θέμα επειδή ο κανόνας είναι ότι οι τροφές σήμερα ούτε κατά διάνοια δεν καλύπτουν τις ανάγκες μας σε αυτά. Σήμερα οι τροφές δεν έχουν πια την απαραίτητη θρεπτική αξία. Είναι δέκα με δεκαπέντε φορές πιο φτωχές σε μικροθρεπτικά συστατικά σε σχέση με πριν από εκατό χρόνια.

Πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι η προτεινόμενη "ελάχιστη ημερήσια δόση" για κάθε μικροθρεπτικό συστατικό, αφορά την ελάχιστη ποσότητα που είναι απαραίτητη ώστε να μην έχουμε υποθρεψία. Η ιδανική όμως ημερήσια δόση ώστε ο οργανισμός μας να επιτελεί σωστά το σύνολο των λειτουργιών του είναι αρκετά μεγαλύτερη. Συνολικά τα μικροθρεπτικά στοιχεία έχουν υπολογιστεί ότι είναι γύρω στα 166. Και πρέπει να υπάρχει επάρκεια σε όλα ταυτόχρονα, ώστε ο οργανισμός μας να μπορεί να επιτελέσει σωστά όλες τις λειτουργίες του.

Την πραγματική επάρκεια ή έλλειψη μικροθρεπτικών στοιχείων δεν μπορούμε να την ανιχνεύσουμε με τις κοινές εξετάσεις αίματος. Και αυτό επειδή ο οργανισμός τείνει να κρατήσει τις τιμές των μικροθρεπτικών στοιχείων στο αίμα όσο το δυνατόν σταθερές για να είναι διαθέσιμες σε όποια κύτταρα τις χρειαστούν. Οι ελλείψεις ανιχνεύονται με τις κοινές εξετάσεις αίματος, όταν πια είναι ήδη αρκετά μεγάλες. Οι ελλείψεις όμως αυτές ανιχνεύονται πολύ νωρίτερα και με μεγάλη ακρίβεια με τις λεγόμενες μεταβολομικές εξετάσεις. Οι μεταβολομικές εξετάσεις είναι και αυτές εξετάσεις αίματος και ούρων, όμως αυτές ανιχνεύουν μικρά μόρια μεταβολίτες κλειδιά στα μεταβολικά μονοπάτια. Επειδή κάθε μεταβολικό μονοπάτι (από τα πάρα πολλές χιλιάδες) χρειάζεται και κάποια μικροθρεπτικά στοιχεία για να επιτελεστεί, οι τιμές συγκεκριμένων μεταβολιτών κλειδιά μπορεί να μας δείξουν πραγματικές ελλείψεις. Γιατί αν αυτοί οι μεταβολίτες είναι σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις απ' ότι θα έπρεπε, αυτό είναι δείκτης ότι τα συγκεκριμένα μικροθρεπτικά στοιχεία που χρειάζονται για τα αντίστοιχα μεταβολικά μονοπάτια είναι και αυτά σε έλλειψη. Στην εικόνα δίπλα φαίνονται τα μεταβολικά μονοπάτια των Ω3 και των Ω6.

Ω3

Η αντιφλεγμονώδης διατροφή, η αποφυγή των όσων «τροφών» δεν πρέπει να υπάρχουν σε ένα καλό διατροφικό πρόγραμμα και η λήψη των απαραίτητων θρεπτικών στοιχείων που πρέπει να περιλαμβάνει ένα καλό διατροφικό πρόγραμμα, μειώνει την ένταση της «φωτιάς» της φλεγμονής, όμως δεν την σβήνει τελείως. Την μειώνει ελαττώνοντας πάρα πολύ καλά τα επίπεδα του αραχιδονικού οξέως, που είναι Ω6 λιπαρό οξύ, το οποίο είναι η αρχική ουσία από την οποία δημιουργούνται τα εικοσανοειδή, τα οποία είναι υπεύθυνα για την δημιουργία της κυτταρικής φλεγμονής. Ο σημαντικότερος δείκτης φλεγμονής είναι η αναλογία Ω6 διά Ω3. Οι φυσιολογικές του τιμές είναι 1,5-3 Ω6 προς 1 Ω3. Η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων έχουν πολύ υψηλές τιμές, πάνω από 20 προς 1, ανάλογα με το πόσο εκτεταμένες είναι οι χρόνιες βουβές διατροφικές φλεγμονές. 

Η σωστή διατροφή λοιπόν έχει μειώσει το Ω6 αραχιδονικό οξύ και έχει φέρει την αναλογία Ω6/Ω3 πιο χαμηλά και πιο κοντά στις φυσιολογικές τιμές, αλλά χρειάζεται και επιπλέον διατροφικό συμπλήρωμα Ω3 για να εξαφανίσει τελείως τις φλεγμονές. Το πλήρες σβήσιμο της «φωτιάς» της φλεγμονής το επιτυγχάνει διατροφικό συμπλήρωμα Ω3, το οποίο τις περισσότερες φορές είναι ιχθυέλαιο και το οποίο πρέπει να είναι μοριακά απεσταγμένο έτσι ώστε να μας εξασφαλίζει ότι είναι απαλλαγμένο από βαρέα μέταλλα. Υπάρχει επίσης και σκεύασμα Ω3 το οποίο προέρχεται από άλγη (που είναι τροφή των ψαριών). Όχι δεν μπορούμε να πάρουμε αρκετά Ω3 τρώγοντας ψάρια. Για να πάρουμε τουλάχιστον την δοσολογία συντήρησης θα πρέπει να τρώμε 400γρ σολωμό την ημέρα.

• Για γενική συντήρηση χρειάζονται 2,5γρ Ω3 την ημέρα
• Σε παχυσαρκία, διαβήτη, καρδιακή νόσο χρειάζονται 5γρ Ω3 την ημέρα
• Σε χρόνιο πόνο (από αυτοάνοσα, καρκίνους, αθλητές) χρειάζονται 7,5γρ Ω3 την ημέρα
• Σε νευρολογικές ασθένειες χρειάζονται πάνω από 10γρ Ω3 την ημέρα

Ο τελικός κριτής είναι η εξέταση του προφίλ των λιπαρών οξέων (εξέταση αίματος είναι), η οποία μετρά τα Ω6 και τα Ω3 λιπαρά οξέα καθώς και την αναλογία μεταξύ τους - η ιδανική αναλογία είναι 1,5-3 Ω6 προς 1 Ω3. Η εξέταση αυτή γίνεται μόνο σε εξειδικευμένα εργαστήρια, είναι λίγο ακριβή μεν, αλλά πρέπει να την κάνουμε για να ξέρουμε που βρισκόμαστε από πλευράς φλεγμονής.

Πολυφαινόλες

Από τη στιγμή που έχουμε μειώσει την διατροφική φλεγμονή με την αντιφλεγμονώδη διατροφή και στη συνέχεια έχουμε επιλύσει χρόνιες κυτταρικές φλεγμονές αποτελεσματικά με λήψη συμπληρωμάτων Ω3, το τρίτο και πιο πολύπλοκο στάδιο είναι η επιδιόρθωση των ιστών που είχαν υποστεί βλάβες από τις χρόνιες κυτταρικές φλεγμονές. Για να γίνει αυτό χρειαζόμαστε πολυφαινολες. 

Οι πολυφαινόλες είναι πολύπλοκες χημικές ενώσεις οι οποίες δίνουν στα φυτά το χρώμα τους. Όσο πιο έγχρωμο είναι το φυτό, τόσο υψηλότερη είναι η περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες που διαθέτει, συνήθως. Οι πιο ψηλές συγκεντρώσεις πολυφαινολών βρίσκονται στα λαχανικά ιδιαίτερα τα έγχρωμα πχ μωβ λάχανο και τα φρούτα πχ μούρα. Όμως επειδή οι συγκεντρώσεις τους δεν είναι ιδιαίτερα ψηλές, χρειάζονται μεγάλες ποσότητες φρούτων και λαχανικών για να μας προμηθεύσουν με ικανοποιητικές ποσότητες πολυφαινολών, τόσων που να μας δώσουν τα οφέλη από την ενεργοποίηση της AMPK, δηλαδή του κεντρικού διακόπτη του μεταβολισμού. Πολυφαινόλες υπάρχουν επίσης και στα θεραπευτικά ελαιόλαδα (αυτά που κοστίζουν γύρω στα 100€ το κιλό), καθώς και στα μπαχαρικά, με πρωταθλητή το γαρύφαλο. 

Η απαραίτητη δοσολογία των υδατοδιαλυτών πολυφαινολών είναι από 500 έως 1500mg την ημέρα. 

Πολυβιταμίνη

Μια πολυβιταμίνη υψηλών προδιαγραφών είναι το ελάχιστο συμπλήρωμα που μπορεί να λάβει κάποιος για να έχει ένα αποτέλεσμα, ανάλογα με τις ελλείψεις του.

• Το πιο σημαντικό σε ένα συμπλήρωμα πολυβιταμίνης είναι να μην περιέχει ως έκδοχα τιτάνιο, αλουμίνιο, χρώματα ή ταλκ.
• Το επίσης σημαντικό για να ελέγξει κανείς την ποιότητα της πολυβιταμίνης είναι να δει τις δραστικές ουσίες της βιταμίνης Β12 και της βιταμίνης Β9.
  • Η δραστική ουσία της βιταμίνης Β12 δεν πρέπει να είναι κυανοκοβαλαμίνη, αλλά μεθυλκοβαλαμίνη, ή αδενοσυλκοβαλαμίνη, ή υδροξυκοβαλαμίνη.
  • Η βιταμίνη Β9 επίσης δεν πρέπει να είναι φυλλικό οξύ, αλλά η δραστική φυσική του μορφή που είναι μεθυλ-φολικό οξύ – υπολογίζεται ότι το 50% των ανθρώπων δεν μπορούν να μετατρέψουν την συνθετική μορφή φυλλικό οξύ στην φυσική μορφή που είναι το μεθυλ-φολικό (λόγω πιθανών μεταλλάξεων), οπότε όταν λαμβάνουν φυλλικό οξύ τους είναι άχρηστο, αλλά ταυτόχρονα τους μπλοκάρει τα μεταβολικά μονοπάτια της φυσικής μορφής, οπότε τελικά τους κάνει κακό.

Η πολυβιταμίνη θα πρέπει επίσης πάντα να συνοδεύεται με βιταμίνη D, βιταμίνη Κ2, καθώς και μαγνήσιο.

Η πολυβιταμίνη είναι απαραίτητη και στην πιο αποδοτική δράση των αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων και στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου, και στην καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού, τα οποία είναι η βάση για την καλύτερη λειτουργία όλου του οργανισμού γενικότερα.

Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D είναι η πιο σημαντική βιταμίνη. Ελέγχει περίπου το 10% του γενετικού μας υλικού. Πάνω από 90% του πληθυσμού έχει τιμές μικρότερες από 40ng/ml. Η γενική σύσταση λήψης 600 μονάδων βιταμίνης D ημερησίως έχει στόχο απλά και μόνο την αποφυγή δημιουργίας ραχίτιδας, μιας κατάστασης κατά την οποία η συγκέντρωση του ασβεστίου στα οστά είναι πάρα πολύ μειωμένη, όπως και οστεοπόρωσης. Η δοσολογία αυτή όμως δεν είναι με τίποτα αρκετή για να υποστηρίξει όλες τις υπόλοιπες δράσεις της βιταμίνης D. Μειωμένα επίπεδα βιταμίνης D οδηγούν σε έκπτωση του ανοσοποιητικού, αυξημένη προδιάθεση για λοιμώξεις, δυσκολία επούλωσης βλαβών, τριχόπτωση, μελαγχολία, ελαττωμένη κινητικότητα εντέρου, μειωμένη ποιότητα χλωρίδας εντέρου, μειωμένη λειτουργικότητα νευρικού συστήματος, μειωμένη λειτουργικότητα ορμονικού συστήματος, φτωχότερη ποιότητα δέρματος και βλεννογόνων, και άλλα. Γενικά δεν υπάρχει άλλη ουσία που να έχει τόσο καθολική επίδραση στο σύνολο των λειτουργιών του οργανισμού.

Το τελικό κριτήριο είναι οι τιμές της βιταμίνης D στο αίμα. Αυτές, σύμφωνα με έρευνες, όταν είναι πάνω από 50ng/ml προφυλάσσουν σε ένα πολύ σημαντικό ποσοστό από σχεδόν το σύνολο των ασθενειών. Άρα τα ιδανικά επίπεδα βιταμίνης D είναι σίγουρα πάνω από 50ng/ml. Το πόσο ακριβώς ποικίλει για τον καθένα επειδή οι πραγματικές ανάγκες του καθενός είναι διαφορετικές. Γι' αυτό λοιπόν τα επίπεδα στα οποία πρέπει ο καθένας να βρίσκεται εξαρτώνται και από τη μέτρηση μιας άλλης ορμόνης της παραθορμόνης. Η δοσολογία η οποία να είναι αρκετή ώστε η βιταμίνη D να μπορέσει να ανεβάσει και να κρατήσει την βιταμίνη D σε επίπεδα πάνω από 60ng/ml, είναι 10 χιλιάδες μονάδες ημερησίως. Και χρειάζονται συχνές επαναληπτικές μετρήσεις, τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, έτσι ώστε να διατηρείται στα εξειδικευμένα επίπεδα για τον καθένα συνεχώς και να μην ξεφεύγει από αυτά. Σε όλο αυτό το χρονικό διάστημα η λήψη συμπληρώματος βιταμίνης D πρέπει να συνεχίζεται. Και αφού περάσει περίπου ένας χρόνος και καταφέρουμε να έχουμε τα ιδανικά για μας επίπεδα βιταμίνης D, εξακολουθούμε να λαμβάνουμε συμπλήρωμα, όμως σε δοσολογία πλέον συντήρησης, η οποία επίσης εξειδικεύεται για τον καθένα, στην πράξη. 

Επίσης, μαζί με την βιταμίνη D είναι απαραίτητο να χορηγούνται και άλλοι παράγοντες οι οποίοι βοηθούν στην δράση της. Χωρίς αυτούς, η δράση της βιταμίνης D υπολείπεται. Οι παράγοντες αυτοί είναι ψευδάργυρος, βιταμίνη Κ, μαγνήσιο, βόριο και βιταμίνες του συμπλέγματος Β, κυρίως Β6.

Βιταμίνη Β12

Πρακτικά τα επίπεδα της βιταμίνης Β12 στο αίμα χρειάζεται να είναι τουλάχιστον πάνω από 500pg/mL ή και 600pg/mL - η συντριπτική πλειοψηφία έχει χαμηλότερα επίπεδα (για κάποιους οι λόγοι μειωμένων επιπέδων στο αίμα είναι γενετικοί). Και πρέπει οι εξετάσεις αίματος για την μέτρηση της βιταμίνης Β12 στο αίμα να γίνουν αφού έχει γίνει διακοπή λήψης οποιουδήποτε συμπληρώματος για 5 εβδομάδες ή και λίγο περισσότερο. 

Η μορφή βιταμίνης Β12 που είναι προτιμότερο να μην λαμβάνουμε σε συμπληρώματα είναι η κυανοκοβαλαμίνη. Είναι προτιμότερες οι άλλες τρεις μορφές της, η μεθυλκοβαλαμίνη, η αδενοσυλκοβαλαμίνη και η υδροξυκοβαλαμίνη για τους λόγους που αναλυτικά αναφέρονται στο βίντεο The Best and Worst Forms of Vitamin B12. Αν υπάρχουν και οι τρεις αυτές μορφές σε ένα σκεύασμα ακόμα καλύτερα. Σκεύασμα που περιέχει και τις τρεις μορφές βιταμίνης Β12 είναι αυτό.

Vitamin B12 Deficiency - Everything You Need To Know.

Μαγνήσιο

Η δράση του διγλυκαιμικού μαγνησίου είναι εξειδικευμένη στο άγχος, τη βελτίωση ύπνου, υπερένταση μυών, διάφορα τικ, νευρικότητα γενικότερα και ευερέθιστο έντερο.

Η δράση του θρεονικού μαγνησίου είναι εξειδικευμένη στην γνωστική ενίσχυση, μνήμη, άγχος με εγκεφαλική ομίχλη (brain fog) και νοητική κόπωση σε άτομα που εργάζονται συχνά διανοητικά. Βοηθά όλα αυτά επειδή περνάει καλύτερα τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, άρα αυξάνεται η συγκέντρωση μαγνησίου μέσα στον εγκέφαλο.

Το κιτρικό είναι για άτομα που αντιμετωπίζουν θέμα δυσκοιλιότητας και χρειάζονται καλύτερη κινητικότητα εντέρου. Δίνεται επίσης πριν και μετά από άσκηση για καλύτερη μυϊκή χαλάρωση. Μειονέκτημα είναι ότι σε μερικούς προκαλεί διάρροια. Δεν είναι επίσης ιδανικό για άτομα με ευερέθιστο έντερο.

Το μαλικό μαγνήσιο (malate) είναι για όσους αντιμετωπίζουν θέματα κόπωσης, ινομυαλγίας, μυϊκούς πόνους και για καθαρισμό του σώματος από αλουμίνιο. Συμβάλλει επίσης στην παραγωγή μονάδων ενέργειας ATP, γι’ αυτό συνίσταται να λαμβάνεται πρωί.

Το ταυρικό μαγνήσιο είναι για άτομα τα οποία έχουν υπέρταση, ταχυκαρδίες, αρρυθμίες, άγχος και γενικότερα άτομα που χρειάζονται καρδιοαγγειακή υποστήριξη.

Το οξείδιο του μαγνησίου έχει πάρα πολύ χαμηλή απορρόφηση, μόνο 4% και προκαλεί εύκολα διάρροια, γενικά συνίσταται λιγότερο από όλα τα υπόλοιπα.

Συχνά η ιδανική λήψη μπορεί να είναι να παίρνει κάποιος συνδυασμό των πιο πάνω μορφών μαγνησίου, για παράδειγμα μπορεί να παίρνει και διγλυκαιμικό και θρεονικό και μαλικό, σε δόσεις γύρω στα 150mg στοιχειακού μαγνησίου το καθένα.

Αντιοξειδωτικά

Οξείδωση είναι η βλάβη η οποία προκαλείται από τις ελεύθερες ρίζες. Οι ελεύθερες ρίζες είναι μόρια τα οποία έχουν χάσει με βίαιο τρόπο ένα ηλεκτρόνιο. Αυτές λοιπόν τείνουν να «κλέψουν» ηλεκτρόνια από οποιαδήποτε άλλα μόρια βρουν στο δρόμο τους έτσι ώστε να είναι πλήρη ξανά. Όμως τα μόρια από τα οποία κλέβουν ηλεκτρόνια παραμένουν τελικά λειψά και άρα μη λειτουργικά και αυτό μπορεί να δημιουργεί βλάβες ανάλογα με τον τύπο του μορίου.

Ευτυχώς το σώμα μας έχει μια σειρά αντιοξειδωτικών αμυντικών μηχανισμών, τα οποία μπορούν να δωρίσουν ηλεκτρόνια στις ελεύθερες ρίζες με αβλάβεια κι έτσι να τις απενεργοποιήσουν. Φυσικά αντιοξειδωτικά του οργανισμού μας είναι το α-λιποϊκό οξύ, η γλουταθειόνη, η μελατονίνη, η βιταμίνη Ε και η βιταμίνη Α.

Όταν όμως η αντιοξειδωτική μας δύναμη είναι μικρότερη από την οξειδωτική δύναμη των ελευθέρων ριζών, το αποτέλεσμα είναι εναντίον μας, αυτό λέγεται οξειδωτικό στρες και η κυτταρική βλάβη η οποία προκαλείται από αυτό προκαλεί γήρανση μια ώρα αρχύτερα. Για παράδειγμα η υποκλινική (ασυμπτωματική) ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 έχει συνδεθεί με αυξημένο οξειδωτικό στρες – γι’ αυτό και τα επίπεδα της βιταμίνης Β12 στο αίμα καλό είναι να είναι τουλάχιστον πάνω από 600 και όχι πάνω από 200 που τα εργαστήρια έχουν ως κατώτερες φυσιολογικές τιμές.

Επίσης:

• Ο καπνός του τσιγάρου έχει 6,5 χιλιάδες περίπου οξειδωτικά μόρια και ουσίες που εισέρχονται στον οργανισμό και προκαλούν διάχυτες βλάβες.
• Ισχυρότερα οξειδωτικά και από το τσιγάρο είναι τα σπορέλαια τα οποία έχουν επεξεργαστεί βιομηχανικά – αυτά περιέχουν πάνω από 10 χιλιάδες οξειδωτικές ουσίες.
• Οξειδωτικές βλάβες μπορούν επίσης να προκαλέσουν και διάφορες άλλες τοξικές ουσίες, όπως βιομηχανικά χημικά, συντηρητικά, αλκοόλ, φάρμακα, ατμοσφαιρική ρύπανση, όπως επίσης και το στρες γενικότερα.

Ζούμε σε ένα περιβάλλον στο οποίο οι οξειδωτικές βλάβες είναι πολύ περισσότερες από αυτές που θα υπήρχαν υπό φυσιολογικές συνθήκες και οι αντιρροπιστικοί μας μηχανισμοί δεν επαρκούν για να τις επιδιορθώνουν.

Χρειάζεται λοιπόν να ενισχύσουμε την αντιοξειδωτική μας δύναμη. Με τρείς τρόπους:

1. Μειώνοντας την οξείδωση (αποφυγή καπνίσματος, σπορελαίων, επεξεργασμένων τροφών, τοξικών ουσιών γενικότερα, αλκοόλ, ατμοσφαιρική ρύπανση, διαχείριση στρες, λήψη ικανής ποσότητας νερού)
2. Αυξάνοντας τα φυσικά αντιοξειδωτικά του οργανισμού (γλουταθειόνη, α-λιποϊκού οξύ, μελατονίνη, βιταμίνη Α, βιταμίνη Ε, τα οποία άμεσα εξουδετερώνουν οξειδωτικά μόρια)
3. Αυξάνοντας την αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού (λήψη διαφόρων τροφών που θεωρούνται αντιοξειδωτικές επειδή ενεργοποιούν τους αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς του οργανισμού)

Στην 3^η περίπτωση, για να ενεργοποιηθούν οι αντιοξειδωτικοί μηχανισμοί του οργανισμού πρέπει ο οργανισμός να είναι σε θέση να παράγει αντιοξειδωτικά, δηλαδή να διαθέτει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία, δηλαδή τα «τούβλα», τα δομικά στοιχεία που θα χρησιμοποιήσει για την παραγωγή των φυσικών του αντιοξειδωτικών. Σε αυτή την περίπτωση μια καλή πολυβιταμίνη υψηλών προδιαγραφών μπορεί να βοηθήσει σημαντικά την αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας, όπως έχει βρεθεί μέσα από μεταβολομικές αναλύσεις.

Οι μεταβολομικές αναλύσεις έχουν τη δυνατότητα να προσδιορίσουν το επίπεδο αντιοξειδωτικής ικανότητας του οργανισμού, αλλά και την απόκριση του μετά από λήψη αντιοξειδωτικών τροφών ή αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων. Με βάση λοιπόν αυτές έχει υπάρχει αντιοξειδωτικό διατροφικό συμπλήρωμα το οποίο περιέχει μια τεράστια γκάμα αντιοξειδωτικών τροφών (όπως είπαμε μεμονωμένες αντιοξειδωτικές τροφές δεν φαίνεται να έχουν σημαντική δράση) το οποίο έχει δείξει στην πράξη να ενεργοποιεί την αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού.

Σκεύασμα επίσης γλουταθειόνης σε μέγεθος νανοσωματιδίων, με 100% βιοδιαθεσιμότητα (βλέπε στη συνέχεια), έχει επίσης δείξει μέσα από μελέτες αύξηση της αντιοξειδωτικής δύναμης του οργανισμού.

Επειδή η οξειδωτική βλάβη επηρεάζει την ικανότητα παραγωγής ενέργειας, λόγω μειωμένης λειτουργίας των μιτοχονδρίων, δηλαδή των «εργοστασίων» μας που παράγουν ενέργεια, η αντιοξειδωτική παρέμβαση που θα κάνουμε με τους τρεις πιο πάνω τρόπους θα έχει σαν αποτέλεσμα βιώσουμε την αίσθηση ότι έχουμε μεγαλύτερη διαθέσιμη ενέργεια.

Γλουταθειόνη

Η γλουταθειόνη είναι το φυσικό αντιοξειδωτικό που ο ίδιος ο οργανισμός μας παράγει. Στην ηλικία των 21 ετών, η παραγωγή της από το συκώτι μας, έχει φτάσει στο μέγιστο σημείο της. Από κει και μετά η παραγωγή της μειώνεται με την ηλικία. Αντίθετα το οξειδωτικό στρες αυξάνεται με την ηλικία. Και κάπου στην ηλικία των 50-60, το οξειδωτικό στρες γίνεται μεγαλύτερο από την αντιοξειδωτική δύναμη της γλουταθειόνης. Περίπου τότε αρχίζουν να παρουσιάζονται διάφορες ασθένειες. Η γλουταθειόνη είναι ένα από τα σημαντικότερα διατροφικά συμπληρώματα που μπορεί να πάρει κάποιος ως αντιοξειδωτικό, για αποτοξίνωση και αντιγήρανση, όμως η νέα της μορφή σε νανοσωμιακό μέγεθος, με 100% βιοδιαθεσιμότητα (εν αντιθέσει ακόμα και με την λιποσωμιακή της μορφή στην οποία η διαθεσιμότητα δεν ξεπερνά το 10%), έχει υπερπολλαπλασιάσει τη συμβολή της στην υγεία μας, όπως φαίνεται και από τις πιο κάτω μαρτυρίες:

1 Αμερικανίδα γιατρός χρησιμοποίησε νανοσωμιακή γλουταθειόνη την περίοδο της πανδημίας σε ασθενείς κόβιτ οι οποίοι είχαν πολύ χαμηλό οξυγόνο, γύρω στο 80%, δηλαδή βρισκόντουσαν ένα βήμα πριν από την διασωλήνωση (η νανοσωμιακή γλουταθειόνη κυκλοφορεί στις ΗΠΑ από το 2018), με ενισχυμένες δόσεις 10ml ανά μία ώρα και πετύχαινε να ανεβάσει το οξυγόνο τους σε τιμές πάνω από 95% σε μόλις δύο 24ωρα, στο 100% των περιπτώσεων που αντιμετώπισε κι έτσι οι ασθενείς πήγαιναν σπίτια τους.

2 Χρήση της μορφής για ψεκασμό σε εξωτερικά τραύματα επιτάχυνε την επούλωση τους κατά τουλάχιστον 5 φορές. Ψεκασμός επίσης στο πρόσωπο 5 φορές την ημέρα για χρονικό διάστημα 2 μηνών σε άτομα κάποιας ηλικίας τα οποία παρουσίαζαν έντονα σημάδια της ηλικίας, βοήθησε να μειώσει αισθητά τις ρυτίδες.

3 Μελέτες που έγιναν πρόσφατα σε εξειδικευμένο εργαστήριο στην Αθήνα το οποίο εξέταζε δείκτες χρόνιας φλεγμονής (είτε βουβής, είτε φανερής), όπως πχ COX-2, TNF-a, διάφορες ιντερλευκίνες, υπεροξείδιο της δισμουτάσης, καταλάση, σε διάφορα άτομα με σοβαρά νοσήματα τα οποία είχαν τους δείκτες αυτούς εκτός των φυσιολογικών ορίων, οι δείκτες λοιπόν αυτοί φυσιολογικοποιήθηκαν μετά από έναν μήνα λήψη νανοσωμιακής γλουταθειόνης (το οποίο περιείχε επίσης και κουρκουμίνη σε μέγεθος νανοσωματιδίων), παρόλο που τα ίδια άτομα έπαιρναν προηγουμένως και για περίοδο αρκετών μηνών άλλα σκευάσματα πολύ πιο κοστοβόρα, τα οποία είχαν πετύχει ελάχιστα έως καθόλου επίδραση στους δείκτες χρόνιας φλεγμονής. Το σημαντικότερο όμως σημείο της μελέτης του συγκεκριμένου εργαστηρίου είναι η δράση της νανοσωμιακής γλουταθειόνης όχι μόνο στην μείωση της φλεγμονής, αλλά στην θετική επίδραση πάνω στην έκφραση των γονιδίων.

Τα 4 προϊόντα της γλουταθειόνης σε μέγεθος νανοσωμιακό, με τα συστατικά τους (όλα τα συστατικά που αναφέρονται είναι σε νανοσωμιακό μέγεθος) είναι:

1. Nutriswish - Το βασικό (κύρια συστατικά: γλουταθειόνη, κουρκουμίνη)
2. Neuro - Εξειδικευμένη δράση στον εγκέφαλο (κύρια συστατικά: γλουταθειόνη, κουρκουμίνη, Ginkgo Biloba, άλφα GPC, ακετύλο-L-καρνιτίνη, φωσφατιδυλοσερίνη)
3. Skin – Σπρέι για το δέρμα (κύρια συστατικά: γλουταθειόνη, κουρκουμίνη, υαλουρονικό νάτριο, κολλαγόνο)
4. Hair – Δράση στα μαλλιά (κύρια συστατικά: γλουταθειόνη, κουρκουμίνη, υαλουρονικό οξύ, αλαντοΐνη, αργινίνη, κυστείνη, πεπτίδια χαλκού, και άλλα)

Την νανοσωμιακή γλουταθειόνη μπορούμε να την παραγγείλουμε μόνο μέσω ιντερνέτ από την ιστοσελίδα της εταιρείας (χρειάζεται να γίνει εγγραφή και σύνδεση), από ΕΔΩ (affiliate link). Η εταιρεία είναι αμερικάνικη και έχει αποθήκες στην Ολλανδία. Στην τιμή καταλόγου των προϊόντων, η οποία είναι 50 δολάρια (για το κάθε ένα από τα τέσσερα προϊόντα) προστίθεται και το ΦΠΑ για την Ελλάδα το οποίο είναι 24% καθώς και τα μεταφορικά από Ολλανδία τα οποία έχουν σταθερή τιμή 13,5€.

Ανοσοποιητικό

Η βιταμίνη D είναι ζωτικής σημασίας για το ανοσοποιητικό. Ρυθμίζει τη λειτουργία όλων των κυττάρων του ανοσοποιητικού. Όλα τα κύτταρα του ανοσοποιητικού έχουν υποδοχείς για την βιταμίνη D. Η βιταμίνη D είναι επίσης απαραίτητη για την παραγωγή διακοσίων αντιβιοτικών πεπτιδίων, δηλαδή μικρών πρωτεϊνών οι οποίες δεν επιτρέπουν σε παθογόνα μικρόβια να αναπτυχθούν. Επίσης η επαρκής ποσότητα βιταμίνης D ενεργοποιεί τα λευκά εκείνα αιμοσφαίρια τα οποία θυμούνται ότι έχουν έρθει σε επαφή με ένα συγκεκριμένο μικρόβιο ώστε να αναπτυχθούν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μετά την εισβολή του μικροβίου αυτού στον οργανισμό.

Το να πάρουμε όμως βιταμίνη D τις μέρες που θα κρυολογήσουμε είναι λίγο αργά. Την βιταμίνη D πρέπει να την έχουμε ήδη πάρει από καιρό και να έχουμε ήδη κτίσει επίπεδα άνω των 50ng/ml αν θέλουμε να ξεδιπλωθεί όλη η ευεργετική της δράση στο ανοσοποιητικό. Επίσης είναι σημαντικό τονίσουμε το γεγονός ότι με την λήψη της βιταμίνης D χρειάζεται επίσης να λαμβάνουμε και άλλους παράγοντες οι οποίοι βοηθούν στην δράση της - χωρίς αυτούς, η δράση της βιταμίνης D μπορεί και να μην είναι ολοκληρωμένη και να παρουσιαστούν συμπτώματα φαινομενικής έλλειψης των παραγόντων αυτών. Οι παράγοντες αυτοί είναι ψευδάργυρος, βιταμίνη Κ, μαγνήσιο, βόριο και βιταμίνες του συμπλέγματος Β, κυρίως Β6.

Ένας άλλος σημαντικός τομέας δράσης της βιταμίνης D είναι στο γενετικό μας υλικό. Έχει βρεθεί σε τουλάχιστον 2000 γονίδια ότι έχουν υποδοχείς για την βιταμίνη D. Όταν η ποσότητα της βιταμίνης D είναι επαρκής ενεργοποιούνται τα γονίδια αυτά και αυξάνεται η παραγωγή κάποιων πρωτεϊνών σημαντικών για τις λειτουργίες του οργανισμού. Βέβαια και πάλι για να παραχθούν οι πρωτείνες αυτές είναι απαραίτητη η ύπαρξη και των άλλων παραγόντων που πρέπει να υπάρχουν με την βιταμίνη D, όπως έχουμε ήδη πει. Τα θρεπτικά συστατικά δεν λειτουργούν ποτέ μόνα τους, πρέπει ο οργανισμός μας να είναι πλήρης ταυτόχρονα σε όλα.

Η βιταμίνη C είναι άλλη μια ουσία η οποία παίζει ενεργό ρόλο στο ανοσοποιητικό, ενεργοποιώντας τα λευκά αιμοσφαίρια έτσι ώστε το ανοσοποιητικό μας να βρίσκεται σε εγρήγορση. Κάτι σημαντικό που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν μας είναι ότι το μόριο της γλυκόζης και το μόριο της βιταμίνης C έχουν παρόμοιο μοριακό βάρος και παρόμοια δομή – τόσο πολύ που σε άτομα που παίρνουν βιταμίνη C, οι μετρητές γλυκόζης αίματος μπερδεύονται και δείχνουν υψηλότερες τιμές γλυκόζης απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα. Άλλη αρνητική επιπλοκή του γεγονότος αυτού είναι ότι όταν η γλυκόζη αίματος ανέβει περισσότερο απ’ όσο πρέπει (εξαιτίας του ότι έχουμε φάει υδατάνθρακες που ανεβάζουν τη γλυκόζη αίματος γρήγορα και πολύ) τότε πάει και εφαρμόζει στους υποδοχείς της βιταμίνης C οι οποίοι βρίσκονται πάνω στα λευκά αιμοσφαίρια και εμποδίζει την βιταμίνη C να προσδεθεί πάνω στους υποδοχείς για 6-8 ώρες, έτσι κατά την διάρκεια των ωρών αυτών μειώνεται η αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού μας κατά 75%. Άρα λοιπόν και η διατροφή μας είναι τέτοια που τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος να παραμένουν λίγο πολύ σε ισορροπία – κάτι βέβαια που γίνεται με την σωστή διατροφή, όπως την έχουμε ήδη αναλύσει εδώ.

Μαζί με τη λήψη της βιταμίνης C χρειάζεται να ληφθούν επίσης και παράγοντες (όπως το ίδιο συμβαίνει και με την βιταμίνη D), οι οποίοι βοηθούν την δράση της. Οι παράγοντες αυτοί είναι ο ψευδάργυρος, τα βιοφλαβονοειδή, καθώς και δύο αμινοξέα, η λυσίνη και η προλίνη τα οποία βοηθάνε τον οργανισμό να μειώσει την φλεγμονή και βοηθάνε επίσης στην παραγωγή κολλαγόνου (άρα σταθεροποιούν τους ιστούς).

Πολύ βασικό συστατικό για την καλή υγεία του ανοσοποιητικού είναι και ο ψευδάργυρος, επειδή είναι συστατικό που χρησιμοποιούν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού για να μπορούν να καταστρέψουν άλλα παθογόνα.

Είναι πολύ σημαντικό επίσης το σώμα μας να έχει επαρκή ποσότητα πρωτεϊνών (καθώς και κολλαγόνου), έτσι ώστε να μπορέσει παράγει αντισώματα και να επιδιορθώσει βλάβες που έχουν προκύψει. Βοηθάει επίσης την απορρόφηση διαφόρων συστατικών και αμινοξέων από το γαστρεντερικό, βοηθάει την επούλωση του γαστρεντερικού, αλλά και επειδή το 80% του ανοσοποιητικού βρίσκεται κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα. Άρα και τα προβιοτικά έχουν μεγάλη συνεισφορά στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, καθώς και διάφορα αντιοξειδωτικά (όπως η βιταμίνη Ε, το άλφα λιποϊκό οξύ, η γλουταθειόνη) τα οποία βοηθούν την καλύτερη παραγωγή ενέργειας από τα μιτοχόνδρια των κυττάρων του ανοσοποιητικού και εν τέλει την ενεργοποίηση των λευκών αιμοσφαιρίων (αναλύονται στις επόμενες).

Η λήψη όλων αυτών των στοιχείων πρέπει να είναι συνεχόμενη και ταυτόχρονη για όλα. Δεν πρέπει να σκεφτόμαστε όλα αυτά τα συμπληρώματα ότι είναι φάρμακα και να τα παίρνουμε μόνο όταν πέφτει το ανοσοποιητικό μας, ή κατά εποχές ανάλογα με το πώς νοιώθουμε – σε αυτές τις περιπτώσεις, απλά χαλάμε χρήματα χωρίς να έχουμε ουσιαστικό αποτέλεσμα. Δεν είναι φάρμακα, είναι θρεπτικά και χρήσιμα στοιχεία τα οποία υπάρχουν ήδη στον οργανισμό μας, απλά βρίσκονται σε έλλειψη, ενώ θα έπρεπε να υπάρχουν σε επάρκεια σε μόνιμη βάση.

Έντερο

Η υγεία του εντέρου σχετίζεται με την κατάσταση του μικροβιώματος, δηλαδή των μικροοργανισμών που διαβιούν μέσα στο έντερο μας, καθώς και με την ποιότητα του βλεννογόνου του εντέρου. Οι μεταβολομικές αναλύσεις δείχνουν μεταξύ άλλων και κατά πόσον υπάρχει επάρκεια στους ωφέλιμους μικροοργανισμούς του εντέρου, αν υπάρχει υπερανάπτυξη δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών, μυκήτων ή παρασίτων, καθώς επίσης και αν υπάρχει και εντερική διαπερατότητα – ενώ το φυσιολογικό είναι να μην υπάρχει διαπερατότητα έτσι ώστε να μη διαρρέουν από το έντερο στην κυκλοφορία μικρόβια ή τοξίνες, αλλά μόνο θρεπτικά συστατικά προϊόντα της πέψης. Κανενός οι μεταβολομικές εξετάσεις μέχρι στιγμής δεν έχουν δείξει ότι υπάρχει επάρκεια σε ωφέλιμους μικροορανισμούς και απουσία υπερανάπτυξης παθογόνων.

Λήψη προβιοτικών σκευασμάτων μπορεί να έχουν ένα ευεργετικό αποτέλεσμα, όμως αυτό από μόνο του δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα, αν δεν αναπτύξουμε και συνθήκες οι οποίες να επιτρέπουν την συνολική ανάπτυξη όλων των ωφέλιμων βακτηρίων του εντέρου. Συνολικά στο έντερο μας υπάρχουν πάνω από χίλια είδη φιλικών βακτηρίων και τα προβιοτικά περιέχουν συνήθως λιγότερα από δέκα διαφορετικά είδη. Εκτός από προβιοτικά συμπληρώματα υπάρχουν επίσης και τροφές οι οποίες περιέχουν φιλικά βακτήρια, όπως το γιαούρτι για παράδειγμα, ή το ξινολάχανο ή άλλες τροφές οι οποίες έχουν υποστεί ζύμωση, όμως οι πιο πλούσιες από αυτές είναι οι ελιές σε άλμη και το κεφίρ. Το κεφίρ έχει πάνω από 150 διαφορετικά είδη φιλικών βακτηρίων και μάλιστα σε πολύ μεγάλη ποσότητα. Τα προβιοτικά του κεφίρ έχουν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, ότι δεν επιτρέπουν στα παθογόνα μικρόβια να αναπτυχθούν, τα σκοτώνουν. Έτσι το καλύτερο προβιοτικό συμπλήρωμα απ’ όλα είναι το κεφίρ. Το κεφίρ, όπως και το γιαούρτι είναι προτιμότερο να τα παρασκευάζουμε στο σπίτι επειδή τα εμπορικά σκευάσματα γιαουρτιού και κεφίρ έχουν πολύ μικρή διάρκεια ζύμωσης, μόνο μερικές ώρες, ενώ ένα καλό γιαούρτι χρειάζεται περίπου 24 ώρες ζύμωσης και το κεφίρ 48 ώρες.

Η άλλη κατηγορία συμπληρωμάτων με στόχο τη βοήθεια της ανάπτυξης των φιλικών βακτηρίων του εντέρου είναι τα πρεβιοτικά, δηλαδή ουσίες οι οποίες είναι τροφές για τα φιλικά βακτήρια. Υπάρχουν επίσης και τα μεταβιοτικά τα οποία είναι οι ουσίες που παράγονται από τα φιλικά βακτήρια, μέσω των οποίων ασκείται και η ευεργετική τους δράση. Τα μεταβιοτικά τρέφουν τον εντερικό βλεννογόνο, ρυθμίζουν την δράση των μιτοχονδρίων, ρυθμίζουν το ορμονικό σύστημα, το ανοσοποιητικό σύστημα, την παρουσία των υπόλοιπων φιλικών βακτηρίων, κλπ. Μεταβιοτικά υπάρχουν και σε μορφή συμπληρωμάτων αλλά και σε τροφές, τις ίδιες με αυτές που περιέχουν προβιοτικά, με καλύτερο κι εδώ το κεφίρ.

Ένα άλλο προϊόν το οποίο βοηθά την φυσιολογική λειτουργία του εντέρου είναι η γλουταμίνη, ένα βασικό αμινοξύ το οποίο χρειαζόμαστε σε σημαντικές ποσότητες. Το 50% των αμινοξέων που κυκλοφορούν στο αίμα μας είναι γλουταμίνη. Η τροφή στην οποία μπορούμε να την βρούμε είναι κυρίως το κρέας. Η γλουταμίνη είναι απαραίτητη για την επούλωση του γαστρεντερικού βλεννογόνου, είναι επίσης απαραίτητη για την παρασκευή αντιοξειδωτικών, για την παραγωγή ενέργειας μέσα στα κύτταρα μας και είναι από τα πιο βασικά δομικά στοιχεία γενικότερα.

Ένα άλλο συμπλήρωμα που επίσης βοηθά το έντερο είναι κολλαγόνο, κατά προτίμηση σε μορφή πεπτιδίων και όχι από την διατροφή για να χρειαστεί λιγότερη ενέργεια πέψης. Το 30% των πρωτεϊνών στο σώμα μας είναι κολλαγόνο, το οποίο είναι το βασικό δομικό στοιχείο του συνδετικού ιστού. Συνδετικός ιστός υπάρχει παντού και φυσικά υπάρχει και στο έντερο, άρα η επαρκής παρουσία του εκεί βοηθά την καλύτερη λειτουργία του εντέρου. Για παράδειγμα βοηθά στην ύπαρξη ενός γερού και σταθερού στηρίγματος υποστήριξης για τον γαστρεντερικό βλεννογόνο, κάτι που προφυλάσσει από την δημιουργία εκκολπωμάτων – τα εκκολπώματα μπορούν να δημιουργηθούν όταν για παράδειγμα σε περίπτωση δυσκοιλιότητας εξασκούμε μεγαλύτερη πίεση και εφόσον ο στηρικτικός ιστός του βλεννογόνου του εντέρου δεν είναι γερός, τότε υποχωρεί από την πίεση και σχηματίζει τα σακουλάκια τα οποία λέμε εκκολπώματα – τα οποία σε κάποια φάση μπορεί να μολυνθούν, να κάνουν αποστήματα ή εκκολπωματίτιδα (φλεγμονή). Με τις σωστές παρεμβάσεις στην καλή λειτουργία του εντέρου υπάρχει αρκετά σημαντική πιθανότητα τα εκκολπώματα να εξαφανιστούν – αυτό δεν μπορεί να συμβεί σε όλους, αλλά είναι πιθανόν να συμβεί.

Επίσης, σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι με τις σωστές παρεμβάσεις πχ γλουταμίνη και κολλαγόνο σε πεπτίδια, η επούλωση του γαστρεντερικού βλεννογόνου ολοκληρώνεται μέσα σε χρονικό διάστημα μερικών ημέρων. Η μεγάλη δυσκολία σχετικά με το έντερο είναι ο αποικισμός του με φιλικά βακτήρια, αυτό δεν γίνεται καθόλου εύκολα. Χρειάζονται μεγάλες δόσεις και πολλά χρόνια για να γίνει σημαντικός εποικισμός του εντέρου με φιλικά βακτήρια.

Η βιταμίνη D επίσης εκτός από τις πάμπολλες άλλες λειτουργίες που επιτελεί, έχει μια άμεση δράση και στην σύσταση και την ισορροπία της χλωρίδας. Γνωρίζουμε επίσης ότι η βιταμίνη D προάγει την παραγωγή διακοσίων αντιβιοτικών πεπτιδίων, δηλαδή μικρών πρωτεϊνών οι οποίες δεν επιτρέπουν σε παθογόνα να αναπτυχθούν, κάτι που ευνοεί την ανάπτυξη των φιλικών βακτηρίων.

Μια πολυβιταμίνη καλής ποιότητας είναι επίσης απαραίτητη, επειδή και τα ίδια τα κύτταρα του εντέρου χρειάζονται θρεπτικά συστατικά και αν έχουν ελλείψεις δεν θα μπορούν να λειτουργούν φυσιολογικά.

Η λήψη τροφών οι οποίες περιέχουν ζυμώσιμες φυτικές ίνες καλό είναι να γίνεται ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το μικροβίωμα του καθενός. Στην αρχή, αν κάποιος δεν έχει καλή χλωρίδα εντέρου, καλό είναι να γίνεται λήψη τροφών με χαμηλό υπόλειμμα, δηλαδή ζωικές τροφές, έτσι ώστε να μην ζορίζεται το έντερο. Όσο καλυτερεύει η χλωρίδα γίνεται δυνατή η λήψη φρούτων τα οποία περιέχουν διαλυτές ίνες. Στη συνέχεια προστίθενται και άπεπτες ίνες, οι οποίες βρίσκονται για παράδειγμα στα χόρτα και στα λαχανικά. Μια σαλάτα με τριμμένο ωμό καρότο (χωρίς άλλα λαχανικά ή οτιδήποτε άλλο), ελαιόλαδο, αλάτι και μηλόξυδο μπορεί να είναι πολύ βοηθητική ακόμα και από άτομα που δεν έχουν καλή χλωρίδα εντέρου, επειδή το καρότο περιέχει διαλυτές ίνες και ο συγκεκριμένος συνδυασμός με ελαιόλαδο και μηλόξυδο έχει αντιβιοτική δράση, δηλαδή σκοτώνει παθογόνα μικρόβια.

Επειδή το μικροβίωμα μας είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, με όσο το δυνατόν περισσότερους τρόπους μπορούμε να επέμβουμε, τόσο καλύτερο αποτέλεσμα θα έχουμε. Χρησιμοποιώντας λοιπόν όσο το δυνατόν περισσότερους τρόπους για να φέρουμε το έντερο μας όσο πιο κοντά στην ιδανική κατάσταση, χρειάζονται περίπου 2,5 χρόνια, ίσως και 3.

Μεταβολομική Συμπληρώματα

Η μεταβολομική είναι η επιστήμη που μελετά τα προϊόντα των βιοχημικών αντιδράσεων του σώματος: τους μεταβολίτες. Ο πλήρης χάρτης των μεταβολικών αντιδράσεων που λαμβάνουν χώρα στο σώμα μας σχεδιάστηκε το 2007 με το “Human Metabolome Project (HMP)”. Από το 2007, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ποιες βιοχημικές αντιδράσεις πρέπει να λαμβάνουν χώρα στα κύτταρα, με ποια σειρά και τι χρειάζεται το σώμα για να τις πραγματοποιήσει. Εάν πραγματοποιηθούν όλες οι βιοχημικές αντιδράσεις, το σώμα εκτελεί τις λειτουργίες του κανονικά: παράγει ενέργεια και εκτελεί επισκευαστικές λειτουργίες και λειτουργίες αναγέννησης φυσιολογικά. Εάν ορισμένες αντιδράσεις δεν πραγματοποιηθούν με τον βέλτιστο τρόπο ή μπλοκαριστούν μερικώς, συσσωρεύεται κυτταρική βλάβη και οξείδωση, που με την πάροδο του χρόνου μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση παθήσεων. Χάρη στη Μεταβολομική, έχουμε τη δυνατότητα να αναγνωρίσουμε τα μεταβολικά μπλοκαρίσματα και να τα επανενεργοποιήσουμε.

Σύμφωνα με έρευνες του Πανεπιστημίου Ιατρικής του Χάρβαρντ, η Μεταβολομική είναι η καλύτερη μέθοδος ανάλυσης για την μελέτη της κατάστασης της υγείας ενός ατόμου.

Μια συγκεκριμένη εταιρεία έχει σχεδιάσει και έχει δημιουργήσει τα πρώτα συμπληρώματα διατροφής που παρέχουν σε αποκλειστική σύνθεση μια πλήρη σειρά διατροφικών στοιχείων, τα οποία παρέχουν στον οργανισμό όλες τις ουσίες που του λείπουν για να επανενεργοποιήσει τις μπλοκαρισμένες μεταβολικές διεργασίες και να βοηθήσουν το σώμα να επιδιορθώσει τις βλάβες και να ανακτήσει την ευεξία. Η εταιρεία αυτή παράγει μια πλήρη σειρά συμπληρωμάτων διατροφής με αποκλειστική σύνθεση, τα οποία έχουν βασιστεί σε περισσότερες από 15.000 κλινικές αναλύσεις μεταβολομικών εξετάσεων. Η χρήση συμπαραγόντων και η αγνότητα των πρώτων υλών με τα οποία έχουν δημιουργηθεί (χωρίς γλουτένη, χωρίς πρόσθετα σάκχαρα, χωρίς γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς) τα έχουν καταστήσει 200 φορές πιο αποτελεσματικά σε σχέση με τα κοινά συμπληρώματα του εμπορίου.

Έρευνα που διαπίστωσε την σημασία της συνέργειας των συγκεκριμένων συμπληρωμάτων από το Πανεπιστήμιο της Μπρέσια (Ιταλία): Φυσιολογικά κύτταρα και κύτταρα που επιπλέον τροφοδοτήθηκαν με αντιοξειδωτικά θρεπτικά συστατικά της εταιρείας αυτής υποβλήθηκαν σε ισχαιμία.

• Ένα πρώτο σημαντικό συμπέρασμα ήταν ότι τα κύτταρα που είχαν τραφεί με αντιοξειδωτικά είχαν 50% χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας από την άλλη ομάδα που δεν υποβλήθηκε σε θεραπεία.
• Αλλά η πιο εκπληκτική διαπίστωση ήταν ότι χρειάστηκε 200 έως 50.000 φορές λιγότερη ποσότητα από τα συμπληρώματα για να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα σε σχέση με αυτό που πετύχαμε με τη χρήση μεμονωμένων θρεπτικών συστατικών.

Έρευνα επίσης του πανεπιστημίου Κρήτης συσχέτισε την χρήση των συμπληρωμάτων διατροφής της εταιρείας αυτής με μεγαλύτερο μήκος τελομερών, κάτι που έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερη ικανότητα αντιγήρανσης.

Μπορείς να βρεις τα διατροφικά συμπληρώματα της εταιρείας αυτής εδώ (affiliate link) - με την εγγραφή σου από το link αυτό, η πρώτη σου παραγγελία θα έχει έκπτωση 10%.